NIEUWS

Het sociaal minimum in Caribisch Nederland

jun '18
Caribisch Nederland, bestaande uit de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba, kent geen vastgesteld sociaal minimum. Het sociaal minimum is het bedrag dat minimaal nodig is om van te leven. Ten behoeve van het garanderen van bestaanszekerheid en armoedebestrijding heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Regioplan gevraagd een ijkpunt te bepalen voor het sociaal minimum in Caribisch Nederland.

Mandje met noodzakelijke uitgaven
Om tot een ijkpunt te komen zijn de kosten van levensonderhoud op de drie eilanden in kaart gebracht, aan de hand van een ‘mandje’ met voor alle inwoners van Caribisch Nederland noodzakelijke en onvermijdbare uitgaven. De uitgavenposten in dit mandje bestaan uit vaste lasten (o.a. huur, elektriciteit), uitgaven waarvoor maandelijks geld moet worden gespaard/gereserveerd (o.a. kleding, huishoudelijke apparaten), huishoudelijke uitgaven (o.a. boodschappen) en uitgaven aan sociale participatie. Luxe-uitgaven (denk aan uitgaven aan sieraden, designer kleding, maar ook sigaretten en alcoholische drank) zijn niet in het mandje opgenomen.

Budgetten voor levensonderhoud
Per eiland is voor verschillende typen huishoudens (o.a. alleenstaande, paar/gehuwd, paar met kinderen) een inschatting gemaakt van het maandelijks gemiddeld benodigde budget om alle in het mandje opgenomen uitgaven te kunnen doen. Omdat de daadwerkelijke uitgaven van huishoudens sterk uiteenlopen hebben we een bandbreedte vastgesteld. De ondergrens van deze bandbreedte kwam uit op 75 procent van de gemiddelde kosten van levensonderhoud. 

Kosten van levensonderhoud op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, dollars per maand, 2018
Inkomen vier op de tien huishoudens ontoereikend voor levensonderhoud
Uit het onderzoek blijkt voorts dat 40 procent van de huishoudens een (bij het CBS geregistreerd) inkomen heeft dat lager is dan de in bovenstaande tabel opgenomen totale kosten voor levensonderhoud. Daarnaast heeft ongeveer een op de drie huishoudens een besteedbaar inkomen dat op of onder de ondergrens ligt (75 procent van de gemiddelde kosten van levensonderhoud). Klik hier voor een infographic waarin de uitkomsten met betrekking tot de budgetten voor levensonderhoud overzichtelijk zijn samengevat. Niet bij het CBS geregistreerde inkomens, bijvoorbeeld verkregen in het informele circuit, zijn in deze cijfers niet meegenomen. 

Strategieën om rond te komen
In de praktijk weten arme huishoudens vaak manieren te vinden om toch maandelijks de eindjes aan elkaar te knopen. Volgens experts verdienen mensen met een laag inkomen vaak naast een primaire baan bij, door middel van een (al dan niet informele) ‘side job’, bijvoorbeeld in de avonduren of in het weekend. Daarnaast wordt er bespaard op (noodzakelijke) uitgaven. Vaak benoemde besparingsstrategieën zijn: bij elkaar inwonen om op woonlasten te besparen, het uitstellen van of niet betalen van rekeningen, het aangaan van schulden, onderhouden worden door derden (o.a. familie/vrienden), het aanschaffen van producten van onvoldoende kwaliteit en/of het aanhouden van een eenzijdig voedingspatroon. 

Vervolgtraject
Deze conclusies zijn gebaseerd op veldwerk (o.a. enquêtes onder inwoners, expertinterviews/bijeenkomsten en observaties) van Regioplan op de drie eilanden. Daarnaast is gebruik gemaakt van inkomensgegevens van het CBS. De onderzoeksresultaten kunnen dienen als ijkpunt voor een afzonderlijk sociaal minimum per eiland. De uiteindelijke vaststelling van het sociaal minimum en het bijbehorende vervolgtraject vallen buiten de scope van dit onderzoek en zijn een politieke overweging.
De kabinetsreactie op het onderzoek, waarin een vervolgtraject is opgenomen, vindt u hier.


Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Jerzy Straatmeijer.