Het budgetrecht ligt in gemeenten bij de gemeenteraad. Artikel 189 Gemeentewet stelt: “Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden.” De begroting vormt de basis voor de bedrijfsvoering, maar ook de basis voor de verantwoording. Het college moet de raad in staat stellen om zijn budgetrecht goed te kunnen invullen.

De Rekenkamercommissie Schagen kreeg over twee specifieke gevallen vragen over het budgetrecht. Het gaat om twee zaken waarbij sprake is van besluitvorming onder tijdsdruk, te weten de tijdelijke huisvesting van vluchtelingen in een sporthal en de aanleg van een voetpad in de duinen. Regioplan en Cebeon hebben onderzoek gedaan naar het handelen van het college bij deze casussen binnen de financiële en juridische kaders (zowel landelijke als lokale regelgeving en P&C documenten).

Uit het onderzoek blijkt dat Schagen niet beschikt over een noodprocedure om besluiten te nemen met financiële gevolgen onder tijdsdruk. Ook kent Schagen geen tijdschrijfsysteem, waardoor de lasten van projecten niet goed in beeld kunnen worden gebracht. Tenslotte zijn er verbeteringen mogelijk in het informeren van de gemeenteraad bij spoeduitgaven. De aanbevelingen van de rekenkamer zijn in de Raad besproken en worden bij de herziening van de financiële verordening ter hand genomen.

Zo’n twintig jaar geleden is in Schagen de ruïne van het Slot Schagen opgeknapt. Het slot biedt ruimte voor diverse sociaal-culturele activiteiten, alsook bepaalde commerciële activiteiten. De exploitatie ervan is in de loop der tijd op grotere afstand van de gemeente komen te staan en is uitgemond in een crisis. In 2014 zijn er nieuwe afspraken gemaakt over de exploitatie van Slot Schagen met de eigenaar en de huurder van de Ridderzaal.

Regioplan en Cebeon hebben onderzoek gedaan naar de naleving van deze afspraken, met nadruk op de laagdrempelige sociaal-culturele activiteiten in het Slot Schagen. Er komt een beeld naar voren dat de maatschappelijke functie van de Ridderzaal voor sociaal-culturele evenementen is geborgd, hoewel wel sprake is geweest van een neergang in 2014. Afspraken over statutenaanpassingen, het instellen van een raad van toezicht en informatievoorziening aan de gemeenteraad zijn nagekomen. Dit geldt niet voor de bestuurssamenstelling. Tevens is uit het onderzoek naar voren gekomen dat er geen verantwoordingsmechanisme is over het gebruik van de Ridderzaal door de eigenaar aan het bestuur van de beheers- en exploitatiestichting.

De Raad van de gemeente Schagen is zeer tevreden dat dit onderzoek inzicht heeft geboden in de situatie van het Slot na een woelige recente historie.