De Provinciale Staten van Groningen hebben de Noordelijke Rekenkamer eind 2009 gevraagd om onderzoek te doen naar de doelmatigheid en effectiviteit van de Publiek Private Samenwerking (PPS) in het project Blauwestad. Achtergrond van het verzoek was het mislukken van deze PPS die in 2001 was aangegaan om de sociaaleconomische vitaliteit van de Oldambt regio te versterken door grootschalige gebiedsverandering en woningbouw. Het onderzoek is 1 juli 2010 afgerond met de publicatie van het rapport. Regioplan heeft de Noordelijke Rekenkamer vanuit haar expertise op het terrein volkshuisvesting, regionale economie, gebiedsontwikkeling, grondexploitatie ondersteund.

Regioplan evalueerde in opdracht van het WODC de Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan (KVU). De KVU is een initiatief van het ministerie van Justitie, dat in 2005 overgedragen is aan het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), dat hierin samenwerkt met Koninklijke Horeca Nederland (KHN).

Het onderzoek naar de KVU heeft tot doel om zicht te geven op condities voor een effectief veilig-uitgaansbeleid en op de mate waarin de huidige KVU daaraan voldoet. Daarmee moet duidelijker worden of de KVU in zijn huidige opzet – een landelijk beleidsprogramma met landelijk georganiseerde ondersteuning en uitwerking door lokale partners – effectief kan zijn en waar mogelijke verbeterpunten liggen.

Bezien naar de drie invalshoeken voor effectief veilig-uitgaansbeleid (effectieve landelijke ondersteuning, effectieve samenwerking, effectieve interventies) moet worden geconcludeerd dat de onderzochte KVU-praktijk slechts in beperkte mate aan de condities voor veilig-uitgaansbeleid voldoet. Er is te weinig zicht op de effectiviteit van de ingezette maatregelen, er zijn aspecten van samenwerking die afbreuk doen aan effectiviteit (verschil in doelen en belangen, beperkte intensiteit/frequentie overleg, beperkte hiërarchie, gebrek aan kennis over effectiviteit) en de landelijke ondersteuning is niet zodanig ingericht dat de effectiviteit van de lokale uitvoering wordt bevorderd (anders dan de samenwerking als zodanig). Bij deze conclusie moet worden aangetekend dat de onderzochte praktijk betrekking heeft op KVU’s die in 2008 of eerder zijn ingezet.

Sinds 1998 werken rond het Mercatorplein in Amsterdam winkeliers, vastgoedeigenaren, stadsdeel en overige betrokkenen samen aan het economisch profiel van het winkelgebied en de ruimtelijke en sociale kwaliteit in brede zin. In opdracht van het stadsdeel De Baarsjes en met betrokkenheid van alle stakeholders heeft Regioplan geëvalueerd in welke mate de door publieke en private partners gestelde doelen zijn gehaald. Verder is onderzocht welke doorontwikkelingsmogelijkheden er zijn, welke meerwaarde deze opleveren en of er draagvlak voor is. Voor de toekomst adviseert Regioplan continuering onder de voorwaarde van een sterkere focus op economische doelen en meer commitment van de private partners.

Deventer voert sinds jaren een actief grondbeleid. Door strategische en anticiperende grondaankopen voert de gemeente regie over de ontwikkeling van bouwlocaties. Voor de rekenkamercommissie onderzocht Regioplan drie majeure locatieontwikkelingen: Vijfhoek, Grachtengordel en Bedrijvenpark A1. Onderzocht is in welke mate het bouwclaimmodel is toegepast en tot welke beleidsmatige, bestuurlijke, financiële en overige effecten dit heeft geleid. Van een bouwclaim is sprake indien de gemeente grond verwerft van een private partij in ruil voor geld én de toezegging dat de private partij na ontwikkeling van de grond recht heeft op de bouw van een vooraf afgesproken aantal woningen. Zorgvuldigheid is daarbij geboden.

In opdracht van Kenniscentrum PPS van het Ministerie van Financiën heeft Regioplan met Ernst & Young TAS de eerste PPS in het voortgezet onderwijs geëvalueerd. In de evaluatie stonden zowel de financiële als de kwalitatieve meerwaarde van een keuze voor PPS centraal. De PPS is vormgegeven volgens het DBFM (Design, Build, Finance en Maintain)-model. Doordat ontwerp, bouw, financiering en onderhoud worden uitgevoerd door een privaat consortium, worden deze activiteiten beter op elkaar afgestemd. Deze levenscyclusbenadering vormt de basis voor zowel kostenbesparingen als kwaliteitsverbeteringen. De evaluatie gaat verder in op leereffecten en op de toekomstperspectieven voor PPS in het onderwijs.

In opdracht van het Ministerie van VROM hebben Regioplan en Ernst & Young de kansen voor publiek-private samenwerking bij de veertien zogenoemde voorbeeldprojecten ontwikkelingsplanologie geïnventariseerd. Met name is onderzocht in welke mate aan de voorwaarden voor publiek-private samenwerking is voldaan, waarbij ingegaan is op de publiek-publieke basis van een PPS, het onderbouwen van de meerwaarde, het opstellen van een financieel totaalbeeld en een adequate risicoanalyse, aandacht voor aanbestedingsproblemen en uiteraard belangstelling vanuit de markt. Het onderzoek heeft geresulteerd in een breed te hanteren raamwerk ter beoordeling van de kansen voor PPS bij ruimtelijke projecten en in individuele adviezen aan de provinciale projectleiders.

In samenwerking met de collega’s van Ernst & Young en Holland Van Gijzen Advocaten en Notarissen is door Regioplan onderzoek verricht naar de publiek-private samenwerking (pps) van de gemeente ‘s-Hertogenbosch met een private partner rondom het sport- en recreatiecluster Sportiom. In opdracht van de gemeenteraad is gekeken naar procesmatige aspecten (relatie College-Raad, wijze waarop de pps is opgezet), de koepelovereenkomst die de gemeente is aangegaan met de private partner en naar de exploitatie. De tegenvallende exploitatie vormde het primaire aangrijpingspunt voor het onderzoek. Ten behoeve van het onderzoek zijn ook ervaringen in enkele andere gemeenten met vergelijkbare projecten geïnventariseerd.