Professioneel handelen van re-integratieprofessionals is belangrijk voor goede en rechtvaardige dienstverlening. Samen met ZINZIZ en Zuyd Hogeschool voert Regioplan een onderzoek uit om zicht te krijgen op het professioneel handelen van UWV professionals in de re-integratiedienstverlening.

Het versterken van professioneel handelen is één van de sleutels tot een effectievere re-integratiedienstverlening. Tegelijkertijd is dit geen eenvoudige opgave. Professionals handelen soms routinematig, de urgentie voor professionele ontwikkeling is relatief laag en leidinggevenden sturen lang niet altijd op professioneel handelen. Daarnaast zetten capaciteitsproblemen de ruimte voor reflectie en ontwikkeling onder druk. Duidelijk is dat professioneel handelen complex is en dat het versterken ervan gerichte aandacht vraagt. Daarom voeren Regioplan, ZINZIZ en Zuyd Hogeschool in opdracht van UWV een kwalitatief onderzoek uit naar professioneel handelen. In dit onderzoek staat centraal hoe re-integratieprofessionals van UWV en hun leidinggevenden en managers aankijken tegen professioneel handelen, hoe zij hier in de praktijk invulling aan geven en welke factoren daarop van invloed zijn.

Het onderzoek wordt uitgevoerd bij meerdere UWV-locaties. We combineren verschillende methoden, zoals interviews, focusgroepen en observaties van gesprekken tussen professionals en cliënten en tussen professionals en leidinggevenden. Daarnaast maken we gebruik van Video Stimulated Recall. Hierbij worden gesprekken gefilmd en later samen met de betrokken professionals teruggekeken en besproken. Dit helpt om beter inzicht te krijgen in wat professionals doen, welke afwegingen en keuzes zij (soms onbewust) maken en welke factoren hun handelen beïnvloeden.

In het onderzoek zoomen we in op het krachtenveld waarbinnen professioneel handelen plaatsvindt en vorm krijgt. Daarvoor richten we ons op meerdere perspectieven. We kijken naar interacties tussen cliënten en professionals en tussen professionals en managers, naar het perspectief van professionals zelf en naar de organisatiecontext waarin zij werken. Ook besteden we expliciet aandacht aan de rol van leidinggevenden en managers en aan de invloed die zij hebben op het professioneel handelen. Vervolgens zoomen we uit om ook locatie-overstijgend inzicht te krijgen in professioneel handelen binnen UWV.

In verschillende fasen verzamelen en analyseren we ervaringen van professionals, leidinggevenden, managers en andere betrokkenen. We brengen patronen, overeenkomsten en verschillen in professioneel handelen in kaart. Op basis daarvan ontwikkelen we typologieën van professionals en beschrijven we welke factoren professioneel handelen stimuleren of juist belemmeren. Voor de operationalisatie en analyse gebruiken we het integratief gedragsmodel (IGM), aangevuld met een model van professionele autonomie. Daarmee duiden we zowel gedragsfactoren als de institutionele, technisch-instrumentele en ethisch-normatieve dimensies van professioneel handelen.

Wat is de beste manier voor UWV om mensen met een WW-uitkering weer aan een baan te helpen? In samenwerking met SEOR onderzoeken we de effecten van de inspanningsplicht en alternatieve varianten van dienstverlening.

UWV start een experiment om de sollicitatieplicht voor WW-gerechtigden onder de loep te nemen. Momenteel moeten werkzoekenden vier sollicitatieactiviteiten per vier weken verrichten. UWV probeert hiermee sollicitatiegedrag te stimuleren, maar gedragswetenschappelijk onderzoek suggereert dat deze verplichting juist de intrinsieke motivatie om werk te vinden kan verminderen. Bovendien zijn de effecten op uitstroom naar werk niet eenduidig. Hierom is UWV begin dit jaar gestart met een experiment om te onderzoeken of een andere aanpak effectiever is.

Drie varianten op de sollicitatieplicht
Met een wettelijke experimenteerruimte test UWV drie varianten:

1. status quo: 4 sollicitatieactiviteiten per 4 weken
2. eigen initiatief: geen sollicitatiepicht, wel vrijwillig ondersteuningsaanbod
3. individuele afspraken: afspraken op maat in een verplicht, persoonlijk plan

Elke variant heeft een andere gedachtegang. De status quo-variant gaat ervan uit dat meer sollicitaties leiden tot snellere uitstroom. De eigen initiatief-variant stelt dat werkzoekenden juist gemotiveerder en effectiever solliciteren als zij geen druk ervaren. De individuele afspraken-variant veronderstelt dat autonomie leidt tot betere sollicitaties en duurzamer werk.

Onderzoek naar effectiviteit
Samen met SEOR onderzoeken we de resultaten via onder andere enquêtes onder WW’ers en professionals, en dossieranalyses. De belangrijkste vragen: Welke aanpak leidt tot de meeste uitstroom naar werk? Wat is de kwaliteit van dat werk? En hoe duurzaam is dat werk? Het onderzoek kijkt daarnaast naar verschillen in beleving en gedrag, om effecten van varianten te kunnen verklaren. Zo kunnen we bijvoorbeeld toetsen of maatwerkafspraken daadwerkelijk meer autonomie bieden en zo leiden tot betere resultaten.

De resultaten van het onderzoek worden in 2028 verwacht.