We moeten het hebben over samenwerking!

20-11-2026

Het is de Week tegen Kindermishandeling. Tijd om te reflecteren op waar we in Nederland staan met de aanpak van deze ontwrichtende problematiek. Als we dat doen en terugkijken op wat ons het afgelopen jaar is opgevallen in de projecten die wij uitvoeren en die raken aan de aanpak van kindermishandeling, dan loopt daar een belangrijke rode draad doorheen: duurzame veiligheid vereist samenwerking, maar samenwerking staat onder grote druk.

We zien een systeem dat vastloopt

De situatie rondom Veilig Thuis en de Gecertificeerde Instellingen is hier exemplarisch voor. Beide organisaties kampen met grote capaciteitsproblemen. Problemen die zij niet zelf veroorzaken. Ook andere uitvoerende partijen in de aanpak van kindermishandeling kampen met grote druk op de capaciteit. Zoeken we naar een verklaring, dan komen we uit bij ‘de keten’: de elkaar opvolgende handelingen van uitvoerende partijen in de aanpak van deze problematiek. ‘De keten’ loopt namelijk vast. Het aantal casussen is te hoog, het werk dat ze vragen te omvangrijk, daardoor lopen de wachttijden op, duurt het langer tot mensen geholpen worden of krijgen mensen helemaal niet de hulp die ze nodig hebben. En wat gebeurt er als duurzame veiligheid uitblijft? Dan blijft het geweld zich herhalen, groeit de problematiek, neemt de kans op verdere escalatie toe. Komen dezelfde casussen steeds weer terug in ‘de keten’, waarbij zich ook nog eens steeds nieuwe casussen voegen. Een vicieuze cirkel.

Duurzame veiligheid vraagt om samenwerking, samenwerking vraagt om tijd

Er is geen enkele organisatie die op zichzelf duurzame veiligheid kan realiseren. Kindermishandeling is bij uitstek een probleem waarvan de aanpak om samenwerking vraagt: samenwerking om de onveiligheid überhaupt zichtbaar te maken (want één partij heeft nooit het volledige beeld), samenwerking om tot een effectieve aanpak te komen (vanuit verschillende expertises en invalshoeken) en samenwerking om die aanpak uit te voeren (in nauwe afstemming en steeds weer de focus terugbrengend op veiligheid). En die samenwerking komt onvoldoende tot stand, zien we keer op keer in onze onderzoeken. Elke partij heeft een eigen taak en wordt op de uitvoering en resultaten van die taak aangestuurd en gefinancierd. Die individuele taak kan echter alleen effectief bijdragen aan duurzame veiligheid als partijen samenwerken. Maar samenwerking kost in eerste instantie meer tijd dan de huidige gefragmenteerde aanpak, terwijl er al onvoldoende tijd wordt ervaren om de huidige aanpak uit te voeren. En daar zit een belangrijke kern van het probleem: de tijd ontbreekt om te beginnen met een aanpak die effectiever zal zijn. Zo blijft de aanpak van kindermishandeling opgesloten in de vicieuze cirkel.

De oplossingen zijn er, maar vragen ruimte om het anders te doen

We weten steeds beter wat nodig is om effectief samen te werken aan veiligheid. Bij Regioplan werken we samen met landelijke opdrachtgevers, gemeenten, regio’s en uitvoerende organisaties aan die verbetering. Bijvoorbeeld door te onderzoeken hoe lokale teams beter kunnen worden toegerust om huiselijk geweld en kindermishandeling te herkennen en aan te pakken. Door oplossingen te ontwikkelen voor de knelpunten in informatie-uitwisseling. En door met regio’s te werken aan de toekomstige samenwerking tussen lokale teams, Veilig Thuis en andere partners, in lijn met het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
Maar de grootste uitdaging zit niet in het bedenken van oplossingen. Die zit in het daadwerkelijk veranderen van de bestaande praktijk. Het doorbreken van de vicieuze cirkel. Dat niet doen, is geen optie, dan wordt de situatie immers alleen nog maar ingewikkelder.

Dat betekent dat partijen gezamenlijk de ruimte moeten krijgen van hun opdrachtgevers om stap voor stap meer te gaan doen van wat effectief is, en afscheid te nemen van werkwijzen die onvoldoende bijdragen aan duurzame veiligheid. Daar hebben ook opdrachtgevers en bestuurders een belangrijke verantwoordelijkheid: sturen op de gezamenlijke opgave (het gezamenlijk realiseren van duurzame veiligheid) in plaats van sturen op de prestaties van afzonderlijke organisaties.

Blijven investeren in wat niet werkt, is geen optie

We moeten niet willen blijven investeren in een systeem waarin organisaties voortdurend bezig zijn dezelfde onveiligheid opnieuw te signaleren en op te pakken, maar dat nauwelijks bijdraagt aan het realiseren van duurzame veiligheid. Maar stoppen met investeren is ook geen optie. Verandering vraagt juist om investeringen: in expertise, samenwerking en de tijd en ruimte om nieuwe werkwijzen te implementeren en te versterken.

De Week tegen Kindermishandeling is een belangrijk moment om aandacht te vragen voor de veiligheid van kinderen. Maar die aandacht moet verder gaan dan het herkennen en melden van signalen. Als we écht willen dat kinderen duurzaam veilig kunnen opgroeien, moeten we zorgen dat het stelsel dat hen moet beschermen ook in staat is die veiligheid gezamenlijk te realiseren.