Terug

Partiële evaluatie weigeraanpak

Lopend project

Publicatienummer: 21131
Publicatiedatum: januari 2022

Door het ministerie van JenV zijn maatregelen genomen om het weigeren van medewerking aan gedragskundig onderzoek in een strafrechtelijk onderzoek tegen te gaan. Wij voeren in opdracht van het WODC een partiële evaluatie uit van deze ‘weigeraanpak’.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft maatregelen getroffen om de problematiek van niet meewerkende verdachten bij gedragskundig onderzoek terug te dringen, de zogenoemde ‘weigeraanpak’.

Bij het opleggen van bijzondere voorwaarden of tbs is het nodig om vast te stellen of er sprake is van een psychische stoornis of gesteldheid die het risico van crimineel gedrag vergroot. Dit gebeurt met een gedragskundig onderzoek. Een gedragskundig onderzoek resulteert in een pro Justitia (PJ)-rapportage waarmee de rechter wordt geïnformeerd over een mogelijke psychische stoornis bij de verdachte, de mogelijke doorwerking daarvan op het ten laste gelegde delict, de toerekeningsvatbaarheid en mogelijke sancties. In de afgelopen jaren is het steeds vaker voorgekomen dat verdachten medewerking aan gedragskundig onderzoek weigeren, in het bijzonder bij het klinisch gedragskundig onderzoek in het Pieter Baan Centrum (PBC). Zonder (volledige) PJ-rapportage kan het voor een rechter moeilijk(er) zijn om een passende straf of maatregel, zoals een tbs-maatregel, op te leggen. Bij gevolg is de kans groter dat de desbetreffende justitiabele alleen tot een vrijheidsstraf wordt veroordeeld, waarna hij zonder behandeling in de maatschappij terugkeert met een grotere kans op terugval in crimineel gedrag.

Om de ‘weigerproblematiek’ terug te dringen, is de weigeraanpak, bestaande uit acht maatregelen, ontwikkeld. Binnen dit onderzoek evalueren we de implementatie, uitvoering en (ongewenste) neveneffecten van vier van de acht maatregelen van de weigeraanpak:

  1. Regeling weigerende observandi (art. 37a lid 3 t/m 9 Sr);
  2. Aanscherping begrip ‘stoornis’ (art. 37a lid 1.1 Sr);
  3. Verduidelijking risicocriterium (art. 37a lid 1 Sr);
  4. Aanpassing van de rechtspositie van tbs-gestelden (Ministeriële regeling t.a.v. Reglement verpleging tbs-gestelden).

Onze evaluatie is onderdeel van een synthesestudie van het WODC naar de weigeraanpak. We voeren dit onderzoek uit in opdracht van het WODC, in samenwerking met Mario Braakman van de Tilburg University. De resultaten worden dit najaar verwacht.

Meer informatie?

Neem contact op met Marije.