Van 2023-2026 brengt Regioplan in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid jaarlijks een nationaal rapport uit met de meest recente migratiecijfers en recente ontwikkelingen in migratie- en integratiebeleid. Het nieuwste rapport is nu beschikbaar.

De nationale SOPEMI-rapporten zijn belangrijke input voor het werk van de OESO op het gebied van internationale migratie. De rapporten worden gebruikt ter voorbereiding van de jaarlijkse OESO International Migration Outlook en als referentiedocumenten over ontwikkelingen in het immigratie- en integratiebeleid, informatie over lopende beleidsdebatten en nieuwe kwesties en om trends en patronen in migratie- en integratiestatistieken te identificeren.

Een aantal bevindingen uit deze rapportage:

• Op 1 januari 2025 woonden er 5,1 miljoen mensen met een migratieachtergrond in Nederland, 28,5% van de bevolking.
• Tussen 2023 en 2024 daalde het aantal immigranten van ongeveer 336.000 naar ruim 316.000.
• In 2024 emigreerden ongeveer 209.000 mensen uit Nederland.
• In december 2023 werkten ongeveer 749.000 mensen uit andere EU-landen en het Verenigd Koninkrijk in Nederland, als werknemer of zelfstandige.
• Tussen 2023 en 2024 daalde het aantal asielaanvragen in Nederland van ongeveer 50.000 naar 46.000.
• In 2024 werden bijna 16.000 eerste asielaanvragen ingewilligd.
• In 2024 studeerden ruim 131.000 buitenlandse studenten aan Nederlandse hogescholen en universiteiten; zij vormden ongeveer 17% van de totale studentenpopulatie.

Welk beleid hebben gemeenten voor de opvang en integratie van statushouders en hoe verloopt dat? Sinds de ingang van de Wet inburgering 2021 hebben gemeenten de regie over de inburgering. Het doel van de inburgering is dat mensen zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren en volwaardig aan de Nederlandse samenleving gaan meedoen. Ook hebben gemeenten vanuit de Participatiewet een taak in de begeleiding van statushouders naar werk.

Hoe succesvol de opvang en integratie van statushouders in de praktijk verloopt, hangt onder andere van hoe er wordt samengewerkt binnen de gemeente vanuit verschillende beleidskaders. We kijken daarom naar de samenhang tussen verschillende beleidsonderdelen. We kijken ook naar de samenwerking met andere partners, zoals Vluchtelingenwerk en taalscholen. Hoe statushouders zelf het beleid ervaringen is een waardevolle aanvulling op het perspectief van de gemeente en de samenwerkingspartners. Daarom gaan we voor dit onderzoek ook in gesprek met statushouders zelf.

Dit onderzoek doen we in opdracht van de rekenkamer van de Fryske Marren.

Elk jaar komen er migranten naar Nederland, zoals vluchtelingen en arbeidsmigranten van binnen en buiten Europa. Wij onderzoeken samen met OpenEmbassy de levensgebeurtenis ‘Nieuwkomen in Nederland’. Daarbij kijken we naar de dienstverlening vanuit de overheid voor verschillende groepen nieuwkomers, ook het perspectief van nieuwkomers zelf wordt daarbij meegenomen.

We geven een overzicht van de omvang van verschillende groepen nieuwkomers in Nederland. Vervolgens bekijken we de leefdomeinen waar nieuwkomers mee te maken krijgen: Toelating in Nederland, Opvang en huisvesting, Zorg, Onderwijs en inburgering en Participatie, waarbij we onderscheid maken in arbeidsparticipatie, vrijwilligerswerk en andere vormen van meedoen. Per leefdomein brengen we in kaart welke stappen de groepen in hun eerste jaren doorlopen en welke instanties daarbij betrokken zijn, welke ervaringen deze groepen rapporteren in beschikbaar onderzoek en welke publieke dienstverlening deze groepen krijgen en wat ervaringen met en behoeften rondom deze dienstverlening zijn.

De uitkomsten van dit onderzoek geven aanknopingspunten voor mogelijke aanpassingen in wet- en regelgeving, beleid en/of de dienstverlening.
Het onderzoek voeren we uit in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en ICTU.

COA, UWV en VNG werken in pilots samen aan een aanpak om azc-bewoners naar werk te begeleiden. Onderzoek van Regioplan geeft zicht op de meerwaarde van de pilots en lessen voor de toekomst.

Een aanzienlijk deel van de azc-bewoners werkt nog niet, waardoor arbeidspotentieel onbenut blijft. COA, UWV en VNG zijn in 2025 drie pilots gestart om azc-bewoners naar werk te begeleiden. Regioplan heeft een kwalitatieve, lerende evaluatie uitgevoerd naar de samenwerking, werkzame elementen en lessen voor de toekomst van de pilots.

De combinatie van expertises van COA, UWV en gemeenten komt uit de pilots als meerwaarde naar voren. Veel azc-bewoners zijn enthousiast over werk en kloppen met vragen over werk aan bij de Meedoenbalies op de opvanglocaties. Om azc-bewoners aan werkgever te kunnen koppelen is het belangrijk dat er voldoende oog is voor het enthousiasmeren, ontzorgen en ondersteunen van werkgevers.

Voor verdere opschaling zijn duidelijke regie en voldoende capaciteit nodig om de samenwerking en dienstverlening duurzaam te versterken. Voor het succesvol begeleiden naar werk van azc-bewoners is het bovendien belangrijk dat de werkzame elementen worden geborgd via duidelijke werkprocessen, het beschrijven van methodieken en kwaliteitsbewaking.

Voor het onderzoek zijn interviews gehouden met landelijke organisaties, pilotbetrokkenen, werkgevers en azc-bewoners. Daarnaast hebben we overleggen bijgewoond en activiteiten in de pilots geobserveerd. Er zijn drie leersessies georganiseerd met de betrokkenen bij de pilots.

Meer weten? Lees hier het eindrapport of neem contact op met Miranda.

Van 2023-2026 brengt Regioplan in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid jaarlijks een nationaal rapport uit met de meest recente migratiecijfers en recente ontwikkelingen in migratie- en integratiebeleid.

Het nieuwste rapport staat nu op onze website.

De nationale SOPEMI-rapporten zijn belangrijke input voor het werk van de OESO op het gebied van internationale migratie. De rapporten worden gebruikt ter voorbereiding van de jaarlijkse OESO International Migration Outlook en als referentiedocumenten over ontwikkelingen in het immigratie- en integratiebeleid, informatie over lopende beleidsdebatten en nieuwe kwesties en om trends en patronen in migratie- en integratiestatistieken te identificeren.

Een aantal bevindingen uit deze rapportage:

• Op 1 januari 2024 woonden er 5 miljoen mensen met een migratieachtergrond in Nederland;
• Tussen 2022 en 2023 daalde het aantal immigranten van 403.000 naar 336.000;
• Tussen 2022 en 2023 steeg het aantal emigranten van 179.000 naar 198.000;
• Begin 2023 werkten 730.000 mensen uit de EU en het Verenigd Koninkrijk in Nederland;
• Tussen 2022 en 2023 steeg het aantal asielaanvragen in Nederland van 48.000 naar 50.000;
• In 2023 werden 14.000 eerste asielaanvragen ingewilligd;
• In 2023 studeerden 128.000 buitenlandse studenten aan het Nederlandse hoger onderwijs.

Meer weten?

Neem dan contact op met Arend.

Hoe evalueer je de nieuwe wet die vaststelling van staatloosheid mogelijk maakt? In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) gaan wij, in samenwerking met Caia Vlieks (Universiteit Utrecht), een evaluatiekader van de Wet vaststelling staatloosheid opstellen. Met als uiteindelijke doel om inzicht te bieden in de wijze waarop de wet kan worden geëvalueerd en welke data daarvoor nodig zijn.

Wanneer iemand geen (effectieve) nationaliteit heeft, bijvoorbeeld omdat geen enkele staat hem of haar als burger erkent, is er sprake van staatloosheid. Het is echter niet eenvoudig om staatloosheid vast te stellen en voorheen ontbrak in Nederland hiervoor een goede procedure. De Wet vaststelling staatloosheid, die per 1 oktober 2023 in werking is getreden, beoogt hier een oplossing voor te bieden.

Na erkenning staatloosheid meer toegang tot rechten

Door de Wet vaststelling staatloosheid kunnen staatlozen die niet beschikken over de juiste documenten hun staatloosheid laten vaststellen via een verzoekschriftprocedure bij de civiele rechter. Dit zorgt ervoor dat mensen die staatloos zijn, ook deze status toegekend krijgen. Ook mensen die geregistreerd staan als ‘nationaliteit onbekend’, maar in werkelijkheid staatloos zijn, kunnen via deze procedure de juiste status krijgen. Wanneer iemand als staatloos wordt erkend kan deze persoon gebruikmaken van een beperkt aantal rechten in Nederland, zoals (onder voorwaarden) versnelde verkrijging van de Nederlandse nationaliteit.

Ontwikkelen van evaluatiekader

Aan de hand van een deskstudie en interviews met ketenpartners werken wij een evaluatiekader uit. Dit evaluatiekader omvat concrete indicatoren die gerelateerd zijn aan de doelstellingen van de wet. Hierdoor kunnen het doelbereik, de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de wet in kaart worden gebracht.

Meer weten?

Neem voor meer informatie over het lopende onderzoek contact op met Miranda Witvliet. Het eindrapport wordt eind 2023 verwacht.

Platform Nieuwkomers en Werk is een programma dat initiatieven ondersteunt die nieuwkomers in Nederland naar werk begeleiden. Wij evalueren de initiatieven en halen lessen op over wat goed gaat en wat er beter kan.

Al sinds 2019 doet Regioplan onafhankelijk onderzoek naar de initiatieven die worden ondersteund en naar de methodieken die het Platform Nieuwkomers en Werk heeft ontwikkeld om nieuwkomers naar werk toe te leiden. Een groot deel van onze activiteiten bestaat uit het volgen van de initiatieven en het evalueren aan de hand van ‘realistische evaluatie’. Hierbij brengen we in beeld hoe initiatieven nieuwkomers naar werk toe willen leiden en onderzoeken in hoeverre de initiatieven slagen in het realiseren van hun doelen. De initiatieven variëren in omvang en aard: het kan werkgevers betreffen die specifieke en kleinschalige trajecten willen inrichten voor nieuwkomers, maar ook initiatieven specifiek opgericht om grotere aantallen nieuwkomers te begeleiden naar werk.

Momenteel richt het platform zich op de sectoren zorg en ICT. In ons onderzoek besteden we daarom ook aandacht aan de specifieke kenmerken van deze sectoren en hoe ze worden geadresseerd door de initiatieven.

We brengen voor elk evaluatieonderzoek een eindrapportage uit. Ook brengen we jaarlijks een overkoepelend rapport uit, waarin we de belangrijkste lessen, aandachtspunten en resultaten samenvatten van de initiatieven die bij het platform zijn aangesloten.

Meer weten?

– In dit rapport gaan we dieper in op de belangrijkste bevindingen die we de afgelopen jaren hebben opgedaan tijdens dit onderzoek.
– Eerder al schreven onderzoekers Marina Lazëri en Job Velseboer een artikel over de belangrijkste geleerde lessen, inzichten en kansen.

Integratiebeleid in de brede zin staat centraal bij het bevorderen van de positie van groepen met een migratieachtergond in de Nederlandse samenleving, maar ook bij het waarborgen van sociale cohesie, verbinding, en anti-discriminatie. In opdracht van het ministerie van SZW voeren wij een synthesestudie uit naar het uitgevoerde integratiebeleid in de periode 2000–2021.

Voor deze synthesestudie schetsen wij allereerst een beeld van het uitgevoerde integratiebeleid in drie domeinen, namelijk inburgering, participatie en samenleven. Vervolgens onderzoeken we in hoeverre er sprake is van doelbereik, doeltreffendheid, en doelmatigheid van het beleid.

Hiervoor maken we gebruik van bronnen en data met betrekking tot de totstandkoming en ontwikkeling van het integratiebeleid, bijvoorbeeld kamerbrieven. Daarnaast gaan we ook in gesprek met verschillende betrokkenen vanuit de ministeries van SZW en OCW om de onderbouwing van het beleid in kaart te brengen.

Vervolgens maken wij gebruik van bestaande beleidsevaluaties om doelbereik, doeltreffendheid, en doelmatigheid van het beleid in kaart te brengen. Tot slot schrijven wij een synthesestudie over de ontwikkeling en evaluatie van alle drie beleidsdomeinen in de periode 2000-2021.

Hier bouwen we voort op een eerder door Regioplan uitgevoerde synthesestudie naar integratiebeleid.

Een deel van de inburgeringsplichtingen die onder de Wet inburgering 2007 vielen zijn nog steeds niet ingeburgerd. Wij gingen op zoek naar een beter zicht op de situatie van deze groep en naar mogelijkheden om deze groep alsnog te laten uitstromen.

De nieuwe Wet inburgering (Wi2021) schept geen wettelijke verplichtingen voor de groepen die vallen onder de oude inburgeringsstelsels, waaronder de Wet inburgering 2007 (Wi2007). Voor de inburgeraars die onder deze wet vallen gelden nog steeds de bepalingen uit de Wi2007.

Zo’n 7.500 personen die vallen onder de Wi2007, hebben nog steeds niet aan hun verplichtingen voldaan. In dit onderzoek, dat we uitvoerden in opdracht van het ministerie van SZW, wilden we beter zicht krijgen op de situatie en beweegredenen van deze groep. Ook gingen we op zoek naar oplossingsrichtingen om deze groep tóch nog te laten uitstromen. Hiervoor gingen we in dit onderzoek in gesprek met de doelgroep, met sleutelpersonen, en spraken we daarnaast met gemeenten over hun wensen en mogelijkheden. Het onderzoek werd in december 2022 afgerond.

Meer weten?

Lees het eindrapport of neem contact op met Miranda Witvliet.

Van 2018-2022 brengt Regioplan in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid jaarlijks een rapport uit met de meest recente migratiecijfers en recente ontwikkelingen in migratie- en integratiebeleid. Het rapport van 2021 staat nu op onze website.

Meer informatie?
Neem contact op met Arend.