Regioplan en ECBO deden, in opdracht van het ministerie van OCW, onderzoek naar de meerwaarde van een sterk pedagogisch-didactische groepsleraar voor delen van het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, vmbo en mbo. Het onderzoek was kwalitatief en verkennend van aard.

Voor het onderzoek is een desktudie uitgevoerd en zijn interviews en groepsgesprekken gehouden met schooldirecteuren, leraren en lerarenopleidingen.
Het onderzoek laat zien dat de inzet van sterk pedagogisch-didactische groepsleraren voor de doelgroep 12+ in het pro, vso, vmbo en mbo zeker van meerwaarde kan zijn. Voor deze leerlingen bieden groepsleraren rust en duidelijkheid. Ook biedt het voor leraren de mogelijkheid om een relatie op te bouwen met hun leerling, wat voor sommige leerlingen belangrijk is om tot leren te komen.

Wel is er discussie over de grenzen aan de inzet van groepsleraren, met name in het vso, vmbo en mbo. Voor welke delen van het onderwijs in deze sectoren kan een groepsleraar wel of niet worden ingezet? Daarbij speelt vooral de afweging tussen het belang van vakinhoud en vakdidactiek versus het belang van een sterk pedagogische, vaste leraar.
Meer en verdiepend onderzoek, onder een grotere doelgroep, is nodig om hierover beter onderbouwde keuzes te maken. Voor specifiek het vso geldt dat er in verder onderzoek meer recht moet worden gedaan aan de verschillen tussen clusters en uitstroomprofielen.

Op basis van de uitkomsten van het onderzoek deden we twee aanbevelingen:

1. Zorg voor een duidelijke definitie van de term groepsleraar en een duidelijke afbakening van de inzet
2. Geef duidelijkheid over de opleidingsroutes van groepsleraren

Voldoende en bekwaam onderwijspersoneel is één van de noodzakelijke – zo niet onmisbare – voorwaarden voor de kwaliteit van het onderwijs. De overheid stelt daarom diverse regels over de bevoegdheid en inzetbaarheid van leraren. Omdat deze regelgeving in de praktijk verschillende knelpunten oplevert, heeft het ministerie van OCW samen met de Landelijke Werkgroep Bevoegd – bestaande uit onder meer sociale partners en lerarenopleidingen – ons gevraagd om bouwstenen te verkennen voor een andere inrichting van het stelsel van bevoegdheden voortgezet onderwijs. Samen met CINOP-ecbo en Leeuwendaal hebben wij deze verkenning uitgevoerd.

De verkenning is uitgevoerd aan de hand van acht sessies: drie onderzoekssessies om het vraagstuk te verhelderen en issues te inventariseren, drie ontwerpsessies om tot suggesties en scenario’s voor het stelsel en bevoegdheidsdomeinen te komen en twee sessies om de resultaten verder door te ontwikkelen met opleidingsscholen. Naast deze acht sessies is een beknopte literatuurstudie uitgevoerd om het huidige stelsel in kaart te brengen, internationale lessen op te halen en van andere sectoren te leren. De resultaten zijn getoetst en doorontwikkeld met enkele experts.

De uitkomsten van de sessies zijn vertaald in vier te onderscheiden scenario’s:

1. geen wijzigingen (huidige bevoegdheidsdomeinen voortgezet onderwijs blijven behouden);
2. afschaffen van bevoegdheidsdomeinen voor het voortgezet onderwijs;
3. inrichten van één bevoegdheidsdomein voor voortgezet onderwijs;
4. inrichten van een stelsel met een combinatie van meerdere onderling te combineren bevoegdheidsdomeinen voor voortgezet onderwijs, bestaande uit (smallere) pedagogische component en (bredere) vakcomponent.

Verder zijn drie richtinggevende bouwstenen onderscheidden voor het bepalen van alternatieve bevoegdheidsdomeinen, te weten de ontwikkelingsfase van jongeren, de oriëntatie van leerlingen naar ondersteuningsbehoefte en meer praktische dan wel theoretische oriëntatie van de leerlingen en de vakinhoud en vakdidactiek. Combinaties van deze bevoegdheidsdomeinen maakt het mogelijk om flexibele opleidingstrajecten te organiseren voor verschillende typen leraren:

• vakspecialisten (o.a. vergelijkbaar met huidige eerstegraders in de bovenbouw havo/vwo en leraren beroepsgericht in specifiek vak)
• clusterexperts (o.a. verbreding ten opzichte van huidige mogelijkheden, deels vergelijkbaar met leraren die aanverwante vakken mogen geven)
• breed pedagogische beroepsleerkracht (o.a. vergelijkbaar met pabo-gediplomeerde in het vmbo, met mogelijke verbreding naar 15-18 jaar, leercoaches).

Meer informatie?
Lees voor meer informatie het onderzoeksrapport of neem contact op Jos.