Van 2023-2026 brengt Regioplan in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid jaarlijks een nationaal rapport uit met de meest recente migratiecijfers en recente ontwikkelingen in migratie- en integratiebeleid. Het nieuwste rapport is nu beschikbaar.

De nationale SOPEMI-rapporten zijn belangrijke input voor het werk van de OESO op het gebied van internationale migratie. De rapporten worden gebruikt ter voorbereiding van de jaarlijkse OESO International Migration Outlook en als referentiedocumenten over ontwikkelingen in het immigratie- en integratiebeleid, informatie over lopende beleidsdebatten en nieuwe kwesties en om trends en patronen in migratie- en integratiestatistieken te identificeren.

Een aantal bevindingen uit deze rapportage:

• Op 1 januari 2025 woonden er 5,1 miljoen mensen met een migratieachtergrond in Nederland, 28,5% van de bevolking.
• Tussen 2023 en 2024 daalde het aantal immigranten van ongeveer 336.000 naar ruim 316.000.
• In 2024 emigreerden ongeveer 209.000 mensen uit Nederland.
• In december 2023 werkten ongeveer 749.000 mensen uit andere EU-landen en het Verenigd Koninkrijk in Nederland, als werknemer of zelfstandige.
• Tussen 2023 en 2024 daalde het aantal asielaanvragen in Nederland van ongeveer 50.000 naar 46.000.
• In 2024 werden bijna 16.000 eerste asielaanvragen ingewilligd.
• In 2024 studeerden ruim 131.000 buitenlandse studenten aan Nederlandse hogescholen en universiteiten; zij vormden ongeveer 17% van de totale studentenpopulatie.

In het kader van het onderzoek naar de beschermingsopdracht van Nederland brengt Regioplan de verblijf- en vertrekintenties van ontheemden uit Oekraïne in Nederland in kaart en de belangrijkste factoren die hierop van invloed zijn.

Sinds de start van de oorlog in Oekraïne, vangt Nederland Oekraïense ontheemden op. In opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid werken Instituut Clingendael en Regioplan sinds 2024 samen om de laatste ontwikkelingen rondom de oorlog in Oekraïne en de situatie van Oekraïense ontheemden in de Europese Unie in kaart te brengen. Het doel van dit onderzoek is om een onderbouwde inschatting te maken van de omvang van de beschermingsopdracht ten aanzien van Oekraïense ontheemden in Nederland. Regioplan doet onderzoek naar het perspectief van Oekraïners in Nederland en hoe zij aankijken tegen blijven of terugkeer in het licht van recente ontwikkelingen in de oorlog, maar ook gezien ontwikkelingen in het beleid in Nederland en andere Europese landen.

Roos van der Zwan & Coco Mooren, Anouk Pronk & Huub Verbaten (Clingendael) en Mieke Maliepaard (WODC) schreven samen een stuk over de onderzoeksbevindingen. Hierin betogen we dat het Nederlandse beleid zou moeten erkennen dat wat begon als tijdelijke opvang, zich nu ontwikkelt tot duurzame vestiging. En dat het daarom van belang is om te zorgen voor duidelijke verblijfroutes voor Oekraïense vluchtelingen en hen daarnaast te ondersteunen bij het leren van Nederlands.

Lees het hele stuk op Migratiesamenleving.

Elk jaar komen er migranten naar Nederland, zoals vluchtelingen en arbeidsmigranten van binnen en buiten Europa. Wij onderzoeken samen met OpenEmbassy de levensgebeurtenis ‘Nieuwkomen in Nederland’. Daarbij kijken we naar de dienstverlening vanuit de overheid voor verschillende groepen nieuwkomers, ook het perspectief van nieuwkomers zelf wordt daarbij meegenomen.

We geven een overzicht van de omvang van verschillende groepen nieuwkomers in Nederland. Vervolgens bekijken we de leefdomeinen waar nieuwkomers mee te maken krijgen: Toelating in Nederland, Opvang en huisvesting, Zorg, Onderwijs en inburgering en Participatie, waarbij we onderscheid maken in arbeidsparticipatie, vrijwilligerswerk en andere vormen van meedoen. Per leefdomein brengen we in kaart welke stappen de groepen in hun eerste jaren doorlopen en welke instanties daarbij betrokken zijn, welke ervaringen deze groepen rapporteren in beschikbaar onderzoek en welke publieke dienstverlening deze groepen krijgen en wat ervaringen met en behoeften rondom deze dienstverlening zijn.

De uitkomsten van dit onderzoek geven aanknopingspunten voor mogelijke aanpassingen in wet- en regelgeving, beleid en/of de dienstverlening.
Het onderzoek voeren we uit in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en ICTU.

In opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft Regioplan het onderzoek ‘Reismotieven Oekraïense ontheemden’ uitgevoerd. Dit onderzoek biedt inzicht in het profiel en de gezinssamenstelling, reisroute en motieven van ontheemden uit Oekraïne die zich in 2025 bij aankomst in Nederland hebben gemeld bij een crisisnoodopvanglocatie (CNO).

Voor het onderzoek is een vragenlijst ontwikkeld, die door in totaal 1.752 mensen bij aankomst op een CNO is ingevuld. De uitkomsten geven daarmee een feitelijk beeld van de instroom van Oekraïense ontheemden in 2025 binnen de CNO’s. De meeste mensen (60 procent van de respondenten) reizen direct naar Nederland en een kleiner deel (40 procent) reist via andere landen. Mensen die op doorreis zijn verbleven het vaakst in Polen en Duitsland. De slechte veiligheidssituatie in Oekraïne is de belangrijkste reden om te vertrekken, gevolgd door aangescherpte wet- en regelgeving. De contacten en/of familie, werkmogelijkheden en opvangmogelijkheden zijn de belangrijkste redenen om in Nederland bescherming aan te vragen.

De uitkomsten van het onderzoek leveren input voor het langetermijnbeleid voor ontheemden uit Oekraïne en bieden daarnaast nuttige inzichten voor het huidige benodigde opvanglandschap.
Meer weten? Lees hier het volledige onderzoeksrapport.

Roos van der Zwan & Coco Mooren, Anouk Pronk & Huub Verbaten (Clingendael) en Mieke Maliepaard (WODC) schreven deze zomer samen een stuk over de onderzoeksbevindingen. Hierin betogen we dat het Nederlandse beleid zou moeten erkennen dat wat begon als tijdelijke opvang, zich nu ontwikkelt tot duurzame vestiging. En dat het daarom van belang is om te zorgen voor duidelijke verblijfroutes voor Oekraïense vluchtelingen en hen daarnaast te ondersteunen bij het leren van Nederlands.

Lees het hele stuk op Migratiesamenleving.

In deze periodieke rapportage onderzoeken we de doeltreffendheid en doelmatigheid van het terugkeerbeleid in de periode 2018-2025.

Het terugkeerbeleid heeft als doel om eraan bij te dragen dat vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf in Nederland vertrekken en dat zo het relatieve aantal vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf in Nederland afneemt. Nederland heeft in de periode 2018-2025 het terugkeerbeleid geïntensiveerd, waarbij de focus ligt op een sneller vertrek van migranten zonder verblijfsrecht.

In deze synthesestudie evalueren wij de doeltreffendheid en doelmatigheid van het terugkeerbeleid. Het onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE) 2022. Daarin is vastgelegd dat er een vier- tot zevenjaarlijkse rapportage over een (beleids)thema op de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) moet verschijnen. De minister biedt de periodieke rapportage aan de Tweede Kamer aan.

Het onderzoek wordt dit jaar afgerond met een rapportage, waarin we naast een conclusie over de doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid ook witte vlekken en aandachtspunten voor de toekomst signaleren. Ook wordt er minimaal één besparingsoptie geformuleerd om de de doeltreffendheid en doelmatigheid van het terugkeerbeleid te kunnen vergroten.

Van 2023-2026 brengt Regioplan in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid jaarlijks een nationaal rapport uit met de meest recente migratiecijfers en recente ontwikkelingen in migratie- en integratiebeleid.

Het nieuwste rapport staat nu op onze website.

De nationale SOPEMI-rapporten zijn belangrijke input voor het werk van de OESO op het gebied van internationale migratie. De rapporten worden gebruikt ter voorbereiding van de jaarlijkse OESO International Migration Outlook en als referentiedocumenten over ontwikkelingen in het immigratie- en integratiebeleid, informatie over lopende beleidsdebatten en nieuwe kwesties en om trends en patronen in migratie- en integratiestatistieken te identificeren.

Een aantal bevindingen uit deze rapportage:

• Op 1 januari 2024 woonden er 5 miljoen mensen met een migratieachtergrond in Nederland;
• Tussen 2022 en 2023 daalde het aantal immigranten van 403.000 naar 336.000;
• Tussen 2022 en 2023 steeg het aantal emigranten van 179.000 naar 198.000;
• Begin 2023 werkten 730.000 mensen uit de EU en het Verenigd Koninkrijk in Nederland;
• Tussen 2022 en 2023 steeg het aantal asielaanvragen in Nederland van 48.000 naar 50.000;
• In 2023 werden 14.000 eerste asielaanvragen ingewilligd;
• In 2023 studeerden 128.000 buitenlandse studenten aan het Nederlandse hoger onderwijs.

Meer weten?

Neem dan contact op met Arend.

Regioplan voert een monitoring uit naar de implementatie van de nieuwe Wet inburgering in de gemeente Leidschendam-Voorburg, om zo de ervaringen van inburgeraars met de nieuwe verplichtingen en de dienstverlening die daarbij wordt geleverd in kaart te brengen.

Voor deze kwalitatieve monitoring wordt gesproken met aanbieders, consulenten van de gemeente en inburgeraars zelf, om zo inzicht te krijgen in mogelijke knelpunten met betrekking tot participatie en het leren van de Nederlandse taal.

In 2021 is de nieuwe Wet inburgering (Wi2021) van kracht gegaan. Deze nieuwe wet moet eraan bijdragen dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren en volwaardig aan de Nederlandse samenleving gaan deelnemen. Gemeenten zijn verplicht om inburgeringsplichtige asielmigranten tijdig een inburgeringsaanbod te doen. Binnen de Wi2021 zijn er drie leerroutes om in te burgeren. Elk van deze routes biedt de inburgeringsplichtige manieren om de taal te leren en te participeren aan de Nederlandse samenleving.

Hoe evalueer je de nieuwe wet die vaststelling van staatloosheid mogelijk maakt? In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) gaan wij, in samenwerking met Caia Vlieks (Universiteit Utrecht), een evaluatiekader van de Wet vaststelling staatloosheid opstellen. Met als uiteindelijke doel om inzicht te bieden in de wijze waarop de wet kan worden geëvalueerd en welke data daarvoor nodig zijn.

Wanneer iemand geen (effectieve) nationaliteit heeft, bijvoorbeeld omdat geen enkele staat hem of haar als burger erkent, is er sprake van staatloosheid. Het is echter niet eenvoudig om staatloosheid vast te stellen en voorheen ontbrak in Nederland hiervoor een goede procedure. De Wet vaststelling staatloosheid, die per 1 oktober 2023 in werking is getreden, beoogt hier een oplossing voor te bieden.

Na erkenning staatloosheid meer toegang tot rechten

Door de Wet vaststelling staatloosheid kunnen staatlozen die niet beschikken over de juiste documenten hun staatloosheid laten vaststellen via een verzoekschriftprocedure bij de civiele rechter. Dit zorgt ervoor dat mensen die staatloos zijn, ook deze status toegekend krijgen. Ook mensen die geregistreerd staan als ‘nationaliteit onbekend’, maar in werkelijkheid staatloos zijn, kunnen via deze procedure de juiste status krijgen. Wanneer iemand als staatloos wordt erkend kan deze persoon gebruikmaken van een beperkt aantal rechten in Nederland, zoals (onder voorwaarden) versnelde verkrijging van de Nederlandse nationaliteit.

Ontwikkelen van evaluatiekader

Aan de hand van een deskstudie en interviews met ketenpartners werken wij een evaluatiekader uit. Dit evaluatiekader omvat concrete indicatoren die gerelateerd zijn aan de doelstellingen van de wet. Hierdoor kunnen het doelbereik, de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de wet in kaart worden gebracht.

Meer weten?

Neem voor meer informatie over het lopende onderzoek contact op met Miranda Witvliet. Het eindrapport wordt eind 2023 verwacht.

De Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV) is in het leven geroepen om te komen tot bestendige oplossingen en perspectief voor migranten zonder recht op verblijf of rijksopvang. Wij brengen de resultaten en lessen voor de toekomst in kaart.

Eind 2018 hebben het Rijk en de VNG een samenwerkingsovereenkomst afgesloten voor het realiseren van een landelijk netwerk van begeleidings- en opvangvoorzieningen voor migranten zonder recht op verblijf en rijksopvang. Voor deze zogenoemde Landelijke Vreemdelingen Voorzieningen (LVV) is een ontwikkeltraject ingezet, waarbij vijf gemeenten een pilot uitvoeren.

Om de resultaten van dit ontwikkeltraject in kaart te brengen voeren we een eindevaluatie uit. Dit onderzoek borduurt onder andere voort op de door Regioplan eerder uitgevoerde plan- en procesevaluatie van de LVV. De resultaten van de eindevaluatie moeten lessen opleveren voor de landelijke uitrol van de LVV.

In het najaar 2022 wordt de eindevaluatie afgerond met een eindrapport. Het onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Van 2018-2022 brengt Regioplan in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid jaarlijks een rapport uit met de meest recente migratiecijfers en recente ontwikkelingen in migratie- en integratiebeleid. Het rapport van 2021 staat nu op onze website.

Meer informatie?
Neem contact op met Arend.