In opdracht van de Inspectie van het Onderwijs onderzocht Regioplan, samen met prof. dr. Melanie Ehren, hoe bevindingen en aanbevelingen uit stelselonderzoeken doorwerken in beleid en praktijk. In vijf cases blijkt vooral agenderende doorwerking sterk aanwezig; instrumentele doorwerking komt in een deel van de gevallen voor.

De Inspectie van het Onderwijs voert stelselonderzoeken uit om zicht te krijgen op de werking en kwaliteit van het onderwijsstelsel. Regioplan onderzocht, samen met prof. dr. Melanie Ehren, wat de doorwerking is van bevindingen, conclusies en aanbevelingen uit zulke stelselrapporten, en welke kenmerken die doorwerking bevorderen.

In het onderzoek werd na inventarisatie van het bereik van stelselrapporten (o.a. via een sociale media-analyse en focusgroep) een verdiepend onderzoek uitgevoerd van vijf cases (stelselonderzoeken) via documentstudie, focusgroepen met sleutelstakeholders en interviews met de inspectie.

In alle cases is agenderende doorwerking zichtbaar: onderwerpen komen (extra) op de agenda via nieuwsberichten, Kamerbrieven en intern overleg, en bestaande activiteiten worden ondersteund of aangejaagd. Instrumentele doorwerking komt ook bij sommige cases voor, bijvoorbeeld via nieuwe wet- en regelgeving, verbeteracties in het veld en de ontwikkelingen van praktische instrumenten. Conceptuele en politiek-strategische vormen van doorwerking bleken lastig meetbaar en werden daarom beperkt gevonden in dit onderzoek.

Doorwerking van stelselonderzoeken wordt o.a. bevorderd door het gebruik van een positieve en stimulerende toon, concrete aanbevelingen en voldoende oog voor de context in een stelselrapport, het gebruik van een representatieve steekproef, zorgen voor voldoende vernieuwing t.o.v. eerder onderzoek, gerichte communicatie over een stelselonderzoek(zoals webinars), het betrekken van relevante stakeholders, een goede timing en aansluiting bij lopende thema’s. Voor doorwerking bij scholen en besturen geldt dat het combineren van stelselonderzoek met instellingstoezicht hieraan bijdraagt. Naast rekening houden met deze kritische succesfactoren, wordt aanbevolen om vooraf de beoogde doorwerking te bepalen en een jaar na publicatie de doorwerking te evalueren.

Lees hier het rapport of neem contact op met Denise voor vragen over het onderzoek.

Sinds augustus 2023 is de waardering Goed en het predicaat Excellente School op schoolniveau afgeschaft in het funderend onderwijs. De Inspectie van het Onderwijs wil graag inzichten opdoen voor de ontwikkeling van een alternatieve invulling van Goed en Excellent. Daarom voerde Regioplan, in samenwerking met prof. dr. Melanie Ehren, een evaluatieonderzoek uit naar stimulerend toezicht.

Voor het onderzoek zijn een aantal activiteiten uitgevoerd: een beknopte deskstudie, groepsgesprekken met experts, interviews met scholen, opleidingen en besturen. Ook is een werksessie gehouden waarin de wenselijkheid en haalbaarheid van alternatieven voor de invulling van Goed en Excellent zijn besproken met schoolleiders en bestuurders.

In dit onderzoek is gekeken naar alternatieven voor de trajecten Goed en Excellent, waarmee de Onderwijsinspectie de stimulerende taak kan invullen. Uit het onderzoek bleek dat een aantal aspecten van het huidige toezicht, buiten gedifferentieerd oordelen, al stimulerend werkt, namelijk risicogericht toezicht, aansluiten bij het schoolplan, publiceren van inspectieoordelen, en focussen op andere actoren behalve bestuurders tijdens het inspectiebezoek en de peil- en themaonderzoeken. De Inspectie kan deze aspecten continueren. Daarnaast is een aantal aspecten van het huidige toezicht geïdentificeerd die, indien daarin verbetering wordt aangebracht, nog meer zouden kunnen stimuleren. Hiervan lijken met name de aandacht voor feedforward en de inzet van afgevaardigden uit het onderwijs tijdens het inspectiebezoek kansrijk. Bij scholen, opleidingen en besturen lijkt draagvlak voor deze ideeën te zijn.