Nieuw rapport: Voorwaarden voor het optimaal functioneren van aandachtsfunctionarissen HGKM

Bij het implementeren en uitvoering van de Wet verplichte meldcode (2013), heeft de aandachtsfunctionaris een belangrijke rol. Aandachtsfunctionarissen ondersteunen en adviseren directies, management en collega’s op het gebied van de meldcode huiselijke geweld en kindermishandeling. Een belangrijke taak van de aandachtsfunctionaris is het informeren van collega’s over de meldcode en het gebruik van de meldcode te motiveren zodat signalen tijdig worden herkend en de stappen van de meldcode zorgvuldig worden doorlopen. Om zijn/haar taak als aandachtsfunctionaris HGKM optimaal uit te kunnen voeren zijn de juiste randvoorwaarden nodig.

In opdracht van de LVAK heeft Regioplan onderzocht welke voorwaarden nodig zijn voor het optimaal functioneren van aandachtsfunctionarissen HGKM. Uit de bevraging van ruim 1.400 aandachtsfunctionarissen via een enquête en vijf verdiepende focusgroepen blijkt dat verschillende sectoren, zoals onderwijs, kinderopvang en ziekenhuiszorg, hun eigen aandachtspunten kennen. Tegelijkertijd ontstaat een duidelijk beeld van een situatie waarin de rol van de aandachtsfunctionaris vaak nog onvoldoende is geborgd om alle taken die bij deze rol horen goed uit te voeren.

De belangrijkste inzichten zijn:

• Zonder duidelijke prioriteit vanuit bestuur en directie blijft het voor aandachtsfunctionarissen lastig om hun taken goed uit te voeren. Zij hebben behoefte aan meer structurele tijd en middelen, maar ook aan steun vanuit de organisatie om het onderwerp met regelmaat onder de aandacht te brengen.
• Door gebrek aan structurele uren besteden aandachtsfunctionarissen hun tijd vooral aan het opvolgen van signalen. Er blijft te weinig ruimte over voor preventie, bewustwording en scholing van collega’s.
• Er is nog veel onbekendheid met de meldcode en sprake van handelingsverlegenheid bij beroepskrachten. Hierdoor worden signalen van HGKM gemist of niet altijd opgepakt.
• Deze vicieuze cirkel van beperkte aandacht voor HGKM en de meldcode houdt de onbekendheid en handelingsverlegenheid in stand. Daardoor dreigen signalen onder de radar te blijven en ontstaat ook bestuurlijk onvoldoende urgentie om het onderwerp steviger te positioneren.

In het onderzoek concluderen wij dat twee basisvoorwaarden essentieel zijn: voldoende structurele uren, in verhouding tot de omvang van de organisatie, en een juiste positionering binnen de organisatie. Daarbij zijn bestuurlijke betrokkenheid en structurele borging van kennis en training nodig, zodat beroepskrachten meer eigenaarschap en verantwoordelijkheid ervaren bij het signaleren van- en handelen bij vermoedens van HGKM.

Lees hier de samenvatting en het volledige rapport.