In het kader van het tegengaan van voortijdig schoolverlaten heeft Regioplan voor de rekenkamer Nijmegen onderzoek gedaan naar de ondersteuninggstructuur in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en het mbo. De rekenkamer adviseert om de overgang van het vo naar het mbo te verbeteren, de aansluiting van de ondersteuningsstructuur in het onderwijs op de sociale wijkteams duidelijk vorm te geven en de uitstroom naar werk voor jongeren zonder startkwalificatie te organiseren. De gemeente zou hierin – vanuit haar systeemverantwoordelijkheid in het sociale domein vanaf 2015 – de regierol moeten nemen.

In 2011 is Regioplan door RMC-regio Almelo gevraagd om aan de hand van een haalbaarheidsonderzoek te helpen bij beantwoording van de vraag of en hoe de onderlinge samenwerking tussen de gemeenten in de regio verder geïntensiveerd zou moeten worden. Door middel van deskresearch, interviews en een financiële analyse in de gemeenten Almelo, Hellendoorn, Rijssen-Holten, Tubbergen, Twenterand en Wierden is onderzocht wat het draagvlak voor en de meerwaarde van een geregionaliseerde uitvoering van (deel)taken uit de Leerplichtwet is. Op basis van het onderzoek ontstond een duidelijk beeld van de mogelijkheden en beperkingen voor intensievere samenwerking. De adviezen die uit het onderzoek voortkwamen zijn door de betrokken bestuurders overgenomen. Het rapport is niet openbaar.

In 2006 is Bjørn Dekker als ontwikkelaar werkzaam geweest bij de afdeling Informatieproducten van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO, voorheen CFI). Een belangrijk deel van de werkzaamheden bestond uit de eerste berekening van het cijfer voortijdig schoolverlaten (vsv) voor het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) op basis van het basisregister onderwijsnummer (BRON). De vsv-cijfers zijn tegenwoordig beschikbaar via www.vsvverkenner.nl.

Scholen voor voortgezet onderwijs en mbo in Tilburg hebben in de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om de voortijdige schooluitval terug te dringen. Regioplan heeft begin 2012 in opdracht van de samenwerkende scholen onderzocht wat de stand van zaken was op tien scholen in Tilburg bij het terugbrengen van het aantal uitvallers. Naast schoolbezoeken is de cijfermatige ontwikkeling voor de regio in beeld gebracht en gekeken waar eventueel verbetering mogelijk is. Het rapport is mede gebruikt voor verfijning van het vsv-beleid voor de periode tot 2015.
Het rapport is niet openbaar.

In opdracht van de rekenkamer Lelystad heeft Regioplan onderzoek gedaan naar de aansluiting tussen het voortgezet onderwijs en de jeugdzorg in Lelystad. De rekenkamer concludeert dat het preventieve jeugdbeleid van de gemeente Lelystad is verbeterd. Het bereik en het resultaat van leerplicht en de regionale meld- en coördinatiefunctie (RMC) kunnen echter nog wel beter. Ook is de afstemming tussen het voortgezet onderwijs en instellingen voor jeugdzorg is nog niet optimaal. De Zorg en Advies Teams (ZAT’s) in het voortgezet onderwijs en het Centrum van Jeugd en Gezin (CJG) moeten verder worden doorontwikkeld en verbeterd.

Nederland heeft tijdens de Europese top in Lissabon vastgelegd het aantal voortijdig schoolverlaters in 2010 terug te willen brengen tot de helft van het aantal in 2000. Ondanks actief beleid en een groot aantal verbeteringen in de registratie en methodieken komen we nog onvoldoende in de buurt van deze doelstelling. Mede daarom is een aanpassing van de leerplichtwet en RMC-wet in voorbereiding. Een belangrijke wijziging zal de invoering van een kwalificatieverplichting tot 18 jaar, tot het niveau van een startkwalificatie (minstens mbo 2, havo of hoger) zijn. In verband met de wijziging van de leerplichtwet onderzocht Regioplan in opdracht van het ministerie van OCW de handhaving van de huidige leerplichtwet. Enig belangrijke conclusies uit het onderzoek zijn: Ondanks verbeteringen melden scholen spijbelen en voortijdig schoolverlaten nog niet altijd volledig en tijdig aan gemeenten. Gemeenten zijn veel tijd kwijt aan administratie. De leerplichtambtenaar en de RMC-functionaris stemmen hun werk niet altijd goed op elkaar af. Een belangrijke uitkomst is dat er grote verschillen zijn op lokaal niveau. Om toezicht te houden op de grote diversiteit in handhaving lijkt aansluiting bij het Integraal Toezicht Jeugdzorg (ITJ), dat momenteel in ontwikkeling is, raadzaam.

In opdracht van het Regionaal Orgaan Amsterdam (ROA) heeft Regioplan onderzocht wat de mogelijke bijdrage is van het ROA op het gebied van de ketenbenadering rond onderwijs-VSV-arbeidsmarkt. In het onderzoek zijn de achtergrond van de problematiek en de actoren in kaart gebracht. Op basis daarvan, en van een vergelijking met enige andere regio’s, zijn de positie en rolscenario’s voor het ROA geschetst. Het rapport is niet openbaar.

In Rotterdam, in de deelgemeente Delfshaven, is geëxperimenteerd met twee nieuwe afdoeningsmodaliteiten voor schoolverzuim: een Halt-afdoening en een leerstraf via de Officier van Justitie. Hierdoor worden meer mogelijkheden gecreëerd om ook bij licht schoolverzuim in te kunnen grijpen. Regioplan evalueerde het effect van de pilot op het aantal verzuimmeldingen en op samenwerking in de leerplichtketen.

De ESB-regeling is een subsidieregeling voor jongeren met arbeidsbeperkingen en ernstige scholingsbelemmeringen. De regeling geeft jongeren toegang tot een traject waarin scholing en arbeidstoeleiding worden gecombineerd. De uitvoering van de trajecten is in handen van vier scholingsinstellingen die samenwerken onder REA College Nederland en EEGA.

Uit de evaluatie bleek dat de ESB-scholingsinstellingen goede resultaten behalen bij scholing en begeleiding van de doelgroep naar werk. Wel is het bereik van de regeling beperkt. Deelnemers aan de regeling komen doorgaans uit de omgeving van de scholingsinstelling. In de provincies Zuid-Holland, Noord-Brabant en Zeeland maken vrijwel geen jongeren gebruik van de regeling.

Deze conclusie was de aanleiding voor een vervolgonderzoek naar (de ondersteuning van) de ESB-doelgroep in de regio’s die niet gedekt worden door het ESB-aanbod. Daarin stellen we vast dat de ESB-doelgroep in alle regio’s voorkomt en landelijk een omvang heeft van zo’n 500 tot 650 jongeren per jaar. Buiten de regio’s waar de ESB-scholingsinstellingen zijn gevestigd is het ondersteuningsaanbod voor deze jongeren minder omvattend dan het ESB-aanbod.

Meer informatie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Jacob.

Om tot een betere naleving van de Leerplichtwet door de schoolhoofden te komen, is het toezicht hierop in 2012 wettelijk overgegaan van de gemeente naar de Inspectie van het Onderwijs. We onderzochten voor het ministerie van OCW hoe het in 2017 is gesteld met het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet door scholen en mbo-instellingen. Het onderzoek maakt duidelijk dat het inspectietoezicht op de naleving van de Leerplichtwet sinds 2014-2015 is verbeterd.

Meer informatie?
Meer weten over de bevindingen? Lees hieronder ons rapport. Vragen over dit onderzoek of thema’s op het terrein van leerplicht? Neem contact op met Jos.