In opdracht van UWV heeft Regioplan samen met Roeland van Geuns en Nadja Jungmann (lectoren op het gebied van schulden en schuldhulpverlening aan respectievelijk de Hogeschool van Amsterdam en de Hogeschool van Utrecht) een kwalitatief onderzoek uitgevoerd over de schuldenproblematiek van uitkeringsgerechtigden en de rol van UWV.



Eén van de bevindingen uit het onderzoek is dat schulden een belangrijke belemmering vormen bij het vinden van werk. Het onderzoek biedt inzicht in de negatieve invloed van schulden op het welbevinden, waardoor mensen zich onder andere moeilijk kunnen focussen op solliciteren en het nakomen van hun andere verplichtingen. Verder zijn drie centrale terreinen aangereikt waarop UWV zijn rol in de keten van schuldhulpverlening verder kan invullen.



Naast het kwalitatieve onderzoek van Regioplan is er ook een kwantitatief onderzoek uitgevoerd. De belangrijkste uitkomsten van beide onderzoeken heeft UWV opgenomen in het UWV kennisverslag van april 2015. Het onderzoek waaraan Regioplan, Roeland van Geuns en Nadja Jungmann hebben bijgedragen is niet openbaar

In Nederland heeft 22% van de lager en middelbaar opgeleiden tussen 18 en 34 jaar betaalproblemen, zo blijkt uit onderzoek van GGN (2014). De Stichting Weet Wat je Besteedt (WWJB) heeft daarom de Budget Challenge ontwikkeld, gericht op het mbo. In de Budget Challenge worden twee workhops gegeven, onder andere over het kostenbewust gebruik van de mobiele telefoon. De uitkomsten wijzen op een positieve impact van de Budget Challenge ten aanzien van de financiële zelfredzaamheid van studenten van het mbo. De studenten hebben na afloop meer inzicht in de oorzaken, gevolgen en aanpak van financiële problemen. De Budget Challenge lijkt minder impact te hebben op het mobieletelefoongedrag van de studenten.

In opdracht van het ministerie van SZW hebben Regioplan en de Stichting Beheer en Instrumenten Ondersteuning Vakmanschap Sociaal Domein onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van een digitale sociale kaart schuldhulpverlening. In de zoektocht naar de haalbaarheid, waarbij is aangesloten bij het gedachtegoed van Mesis©, is gesproken met vertegenwoordigers van organisaties in de schuldhulpverlening en relevante ketenpartners. Op basis van het onderzoek wordt geconcludeerd dat een landelijke digitale sociale kaart op cruciale praktische knelpunten stuit. Zo zien gemeenten met name bezwaren bij het vervullen van een regierol, een van de geformuleerde randvoorwaarden waaraan voldaan moet worden. Er bestaan wel mogelijkheden voor een digitale sociale kaart op regionaal niveau. Voor de invulling hiervan worden enkele suggesties gedaan.

Regioplan heeft een half jaar beleidsondersteuning geboden in de gemeente Utrecht op het terrein van werk en inkomen. De ondersteuning bestond onder andere uit een bijdrage aan de uitvoeringsnota participatie en inkomen ‘Werken aan werk, samen aan de slag’ en in het bijzonder op het thema ‘werk moet lonen’.

Onderzoek voor de Rekenkamercommissie van de gemeente IJsselstein naar het plaatselijk gevoerde minimabeleid. Op basis van documentanalyse, cijfermatige analyses en interviews is een rapport opgesteld, dat een beeld schetst van het gevoerde beleid en van de doeltreffendheid en de doelmatigheid ervan. Het rapport is in juni 2014 aangeboden aan de raad, voorzien van aanbevelingen .

Onderzoek laat zien dat veel jongeren moeite hebben om goed met geld om te gaan. Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) heeft daarom drie interventies ontwikkeld voor jongeren om het ontstaan van schulden te voorkomen:

• Bright about Money (voor havo-/vwo leerlingen)
• Moneymatters (voor vmbo-leerlingen)
• Het Financieel Studieplan (voor studenten van het mbo, hbo en wo)

Samen met het lectoraat Schulden en Incasso van de hogeschool Utrecht onderzochten we de werkzaamheid van deze interventies. Wat leren de jongeren ervan? De resultaten laten een beperkte impact zien van Bright about Money en Moneymatters. Het Financieel Studieplan heeft wel een positieve impact: jongeren waren na afloop beter in staat om hun inkomsten en uitgaven in balans te houden.

Meer informatie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Miranda.

Regioplan heeft in het najaar van 2012 in opdracht van de gemeente Eindhoven onderzoek gedaan naar afhakers aan de poort van de bijstand. In dit onderzoek is nagegaan wat er gebeurt met die Eindhovenaren die na een eerste aanmelding voor een WWB-uitkering om wat voor reden dan ook uiteindelijk niet in de uitkering terecht komen. In 2013 is Regioplan in een vervolgonderzoek nagegaan wat de financiële situatie is van Eindhovense afhakers aan de poort van de bijstand. Het rapport is niet openbaar.

Steeds meer gemeenten hanteren in hun beleidsplannen als doelstelling van schulddienstverlening ‘iedereen het maximaal haalbare’ in plaats van ‘iedereen schuldenvrij’. Dit vraagt dat het ‘maximaal haalbare’ tijdens de intake wordt vastgesteld. Gedrag, motivatie en vaardigheden zijn daarbij cruciaal. Daarom is inzicht in die aspecten noodzakelijk. Om dat inzicht op een gestructureerde manier tot stand te brengen is het methodisch screeningsinstrument schulddienstverlening (Mesis©) geconstrueerd. In dit artikel worden in kort bestek inhoud, functie, doel en werkwijze van Mesis© uiteengezet.

In de afgelopen periode hebben de meeste gemeenten fundamentele beleidskeuzes gemaakt op het terrein van de schulddienstverlening. ln hun streven naar grotere effectiviteit en efficiency hebben veel gemeenten ervoor gekozen de doelen van schulddienstverlening te verleggen van ‘een schuldregeling voor iedereen ‘naar ‘het hoogst haalbare doel voor iedere individuele schuldenaar’. U kunt het volledige artikel hieronder downloaden.

Ook in de schuldhulpverlening zal een ‘draai’ gemaakt moeten worden van procesgericht en aanbodgestuurd naar resultaatgericht en vraaggestuurd werken. Dat kan niet bij decreet afgekondigd worden. Schulddienstverleners zullen anders moeten leren werken en meer moeten weten over wat werkt voor welke schuldenaren. In dit artikel geven wij antwoord op de vraag aan welke randvoorwaarden voldaan moet worden om de ‘kanteling’ in de wereld van schulddienstverlening te maken. Om effectiever te kunnen werken moet de professional in de schulddienstverlening beschikken over de meest actuele kennis over effectieve interventies én over de communicatievaardigheden die nodig zijn in het contact met de schuldenaren. Sturen op zelfsturing bij burgers speelt daarbij een centrale rol.