Het aantal niet-westerse allochtonen boven de vijftig jaar zal in de nabije toekomst snel groeien. Daarmee zal de zorgvraag van allochtone ouderen sterk toenemen. Gemeenten zijn ervan doordrongen dat allochtone ouderen een groep is met een specifieke hulpvraag die aandacht verdient in beleid. Gemeenten hebben echter moeite om de doelgroep te bereiken en hebben nauwelijks zicht op de omvang van de problematiek van deze doelgroep. Dit blijkt uit onderzoek, dat Regioplan in opdracht van Forum heeft uitgevoerd, naar het beleid van vier gemeenten ten aanzien van allochtone ouderen.

Onder de mensen die moeten inburgeren bevinden zich ook mensen met een visuele of andere fysieke beperking. De Wet Inburgering voorziet in verschillende voorzieningen om deze groep te laten inburgeren. Het was echter niet bekend om hoeveel inburgeraars het gaat en tegen welke problemen zij in de praktijk aanlopen.


In opdracht van het ministerie van VROM heeft Regioplan dit onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat het om een beperkt aantal inburgeraars gaat. De examenvoorzieningen voor deze groep voldoen veelal aan de behoefte. De inburgeraars hebben echter ook aanpassingen nodig bij het volgen van een inburgerings- of taalcursus. Op dat vlak kan er nog veel verbeteren en zullen gemeenten en instellingen moeten samenwerken omdat het om een kleine groep gaat.

De gemeente Leeuwarden doet mee aan het innovatietraject ‘wijkgerichte inburgering’. Bij de ontwikkeling van dit beleid heeft de gemeente behoefte aan meer zicht op de wensen van de vrijwillige inburgeraars en hun motivatie om te participeren in de samenleving. Regioplan heeft de gemeente hierbij ondersteund door een onderzoek uit te voeren naar de wensen en behoeften van potentiële inburgeraars. Hiervoor is gesproken met potentiële inburgeraars en vertegenwoordigers van verschillende partijen uit het maatschappelijk middenveld.

Uit het onderzoek blijkt onder meer dat de meeste potentiële inburgeraars wel hun Nederlands willen verbeteren, maar dat vaak de tijd en urgentie ontbreekt om in te burgeren. Door bij de werving inburgering meer een gezicht te geven en de cursussen meer te laten aansluiten bij de specifieke behoeften moet het mogelijk zijn om meer inburgeraars bereiken.

In het artikel wordt ingegaan op de mate van betrokkenheid van allochtonen bij (verschillende vormen van) vrijwilligerswerk en mantelzorg. Daarnaast is aandacht voor de redenen voor de gebrekkige aansluiting tussen leden van etnische minderheidsgroepen en georganiseerd vrijwilligerswerk. Daarbij wordt zowel gekeken naar belemmeringen die liggen bij de allochtone groepen zelf als bij de vrijwilligersorganisaties.

Hoe verloopt het integratieproces van vluchtelingen in Nederland? Met behulp van populatiegegevens van het CBS en resultaten van een aanvullende survey geeft de IntegratieBarometer 2009 een unieke inkijk in het integratieproces van vluchtelingen.

Integratie kost tijd. Hoe langer vluchtelingen in Nederland zijn, des te beter is de maatschappelijke positie en beheersing van de Nederlandse taal. Ook krijgen vluchtelingen na verloop van tijd meer contact met Nederlanders. Dit betekent echter niet dat integratie vanzelf gaat. De arbeidsmarktpositie van vluchtelingen blijft bijvoorbeeld kwetsbaar. Van vluchtelingen in de leeftijd 15 tot 64 jaar heeft op 1 januari 2008 43% een betaalde baan en is 34% afhankelijk van een uitkering. Ook contact met autochtonen is lang niet altijd vanzelfsprekend. Zo blijkt taal een hindernis in het leggen van contact. Maar ook vluchtelingen die de taal voldoende beheersen vinden het vaak lastig om contact te maken met Nederlanders.
Vluchtelingen vinden Nederland wel een prettig land om in te wonen. Nederland betekent voor hen vooral rust, veiligheid en vrijheid. Ook zien zij over het algemeen hun toekomst in Nederland.

Dit zijn enkele resultaten uit de IntegratieBarometer. Een onderzoek dat Regioplan heeft uitgevoerd in opdracht van VluchtelingenWerk. De IntegratieBarometer verschijnt voor de derde keer. Ook in 2004 en 2005 heeft Regioplan de IntegratieBarometer uitgevoerd.

De IntegratieBarometer 2009 is op 10 december gepresenteerd en aangeboden aan Ineke van Gent, voorzitter van de Vaste Kamercommissie voor Wonen, Wijken en Integratie.

Eind 2007 zijn drie Wageningse organisaties gestart met het project Aan de Slag. Dit project richt zich op de vluchtelingen die onder het generaal pardon vielen en heeft tot doel de participatie van deze groep aan de Nederlandse samenleving te vergroten. Het project liep in totaal twee jaar en is eind 2009 afgesloten.
In opdracht van VluchtelingenWerk Midden-Gelderland heeft Regioplan de voortgang van Aan de Slag gemonitord en de resultaten in beeld gebracht. Het onderzoek heeft laten zien dat voor een deel van deze doelgroep een intensieve begeleiding noodzakelijk is en dat de stap naar werk voor velen nog te groot is.

Deze studie is uitgevoerd in opdracht van Stichting Instituut GAK en handelt over het inburgeringsbeleid in Nederland. Gepoogd is om dit beleid te plaatsen in een theoretisch, historisch en internationaal kader. Bezien volgens de theorieën over modern burgerschap blijkt inburgering in Nederland vooral geïnspireerd door het concept van actief burgerschap. De verwantschap met een sterke rechtspositie of het idee van gedifferentieerd burgerschap is veel minder groot. Het beeld dat vanuit een historisch perspectief naar voren komt is dat het inburgeringsbeleid moet worden begrepen uit de resultaten van het voormalige integratiebeleid, een veranderende definitie van het integratieprobleem en een nieuwe visie op de relatie tussen overheid en burger. Tot slot levert de internationale vergelijking op dat Nederland voorop loopt in de ontwikkeling van een nieuw inburgeringsbeleid. Dit heeft niettemin aanzienlijke gevolgen gehad voor de positie van etnische minderheden in dit land.

Het rapport is niet openbaar.

In deze editie van het Jaarboek minderheden komt de inburgeringspraktijk aan de orde. De focus ligt daarbij op de uitvoering van het beleid en de ervaringen van de inburgeraars zelf. Het boekje brengt een aantal bijdragen bijeen die heel concreet ingaan op dagelijkse gang van zaken ten aanzien van inburgering. Zo komen gemeenten aan het woord die zich uitlaten over de beleidspraktijk en de problemen in de uitvoering. Daarnaast gaat een taalbieder in op de organaisatie van taallessen. Ook komen de inburgeraars zelf aan het woord. In aanvulling hierop verschaft dit jaarboek een analyse van het rendement van inburgering, een historisch overzicht van het inburgeringsbeleid en een portret van de inburgeringspraktijk in Vlaanderen.

U kunt deze publicatie bestellen bij Sdu uitgevers Den Haag.

In opdracht van het Nederlands Migratie Instituut (NMI) heeft Regioplan een profielschets gemaakt van de gebruikers van de Remigratiewet. Deze wet biedt financiële ondersteuning aan oudere migranten met een slechte arbeidsmarktpositie die naar het land van herkomst terug willen keren. Door een analyse van de uitkerings- en banenbestanden van het CBS is in beeld gebracht wat de kansen op de Nederlandse arbeidsmarkt waren van 1.343 personen die tussen 2008 en de zomer van 2009 uit Nederland zijn vertrokken met een maandelijkse remigratie-uitkering. Hieruit is onder meer naar voren gekomen dat 65 procent van de gebruikers van de remigratiewet in de jaren voor vertrek geen enkele maand gewerkt heeft. Dit onderzoek is onderdeel van een onderzoeksreeks in een vijftal sectoren, te weten: regionaal openbaar vervoer, contractvervoer, thuiszorg, de inburgeringsmarkt en goederenvervoer over het spoor.

Om de participatie van allochtone vrouwen met een taalachterstand te bevorderen heeft de gemeente Rotterdam in het kader van de PaVEM-pilots intensieve inburgeringstrajecten aan deze doelgroep aangeboden. Uitgangspunt was het aanbieden van integrale trajecten, waarbij het leren van de Nederlandse taal wordt gecombineerd met empowerment, extra begeleiding, en bewegingsonderwijs en maatschappelijke stages. In de pilots zijn verschillende trajecten ingezet, zodat een vergelijking gemaakt kon worden tussen de effectiviteit van de verschillende trajecten. Uit het onderzoek blijkt dat een aanpak met extra begeleiding en empowerment betere kansen biedt op een succesvol inburgeringsexamen en blijvende participatie na afloop van het traject.

De publieksversie van het PaVEM-eindverslag vindt u hier.