In opdracht van het Ministerie van SZW heeft Regioplan onderzoek gedaan naar de arbeidsmarktpositie van hoger opgeleide vluchtelingen in de sectoren onderwijs, techniek en zorg. Voor dit onderzoek hebben we een kwantitatieve analyse uitgevoerd naar de omvang van het aantal hoger opgeleide vluchtelingen in Nederland. Daarnaast hebben we een groot aantal experts geïnterviewd, casestudies gedaan en hebben we een grootschalig enquête gehouden onder hoger opgeleide vluchtelingen. Vluchtelingen ondervinden door zowel algemene als sector specifieke factoren een achterstand op de arbeidsmarkt. De situatie in de sector onderwijs is het meest problematisch.

Uit de ervaringen met het inburgeringsbeleid is gebleken dat in veel gevallen de aansluiting tussen de behoeften van oudkomers aan inburgeringsprogramma’s en het bestaande cursusaanbod onvoldoende is. Regioplan heeft voor de gemeente Tilburg onderzoek verricht naar de cursusbehoeften van verschillende groepen oudkomers (Marokkanen, Turken, Antillianen en Somaliërs). Hiervoor is gebruik gemaakt van het door Regioplan ontwikkelde instrument waarmee inzicht wordt verkregen in de cursusbehoeften van groepen oudkomers. Het onderzoek richtte zich op de twee prioritaire doelgroepen van het oudkomersbeleid: opvoeders en werklozen met een taalachterstand.

Regioplan heeft de problematiek van arbeidsintegratie van vluchtelingen geanalyseerd op drie niveaus, te weten de achtergrondkenmerken van vluchtelingen, de wet- en regelgeving in Nederland en de uitvoering van het inburgerings- en activeringsbeleid op lokaal niveau. Op elk van deze niveaus doen zich specifieke problemen voor die de arbeidsintegratie van vluchtelingen bemoeilijken. Het gevolg is dat de arbeidsmarktpositie van vluchtelingen ongunstig afsteekt tegen die van andere allochtonen in Nederland. Vluchtelingen lijken vooral gebaat bij een betere en meer op maatwerk gerichte uitvoering van bestaand beleid. Een apart beleid voor deze groep ligt minder voor de hand.

Aan allochtone zelforganisaties is voor de emancipatie van de achterban altijd een grote rol toebedeeld. Meer en meer wordt deze rol echter betwijfeld. In opdracht van de Gemeente Amsterdam is specifiek gekeken naar de betekenis van deze organisaties voor het integratieproces. Een belangrijke uitkomst van dit onderzoek was dat zelforganisaties op het gebied van informatievoorziening en eigen cursusaanbod vaak een zeer stimulerende rol spelen, maar dat er vanuit deze organisaties op het gebied van informele participatie nauwelijks een positieve impuls uitgaat.

De participatie van allochtonen in de Nederlandse samenleving blijft dikwijls achter bij de participatie van autochtonen. De gemeente Nieuwegein liet de maatschappelijke positie en de participatie van allochtonen in de eigen gemeente onderzoeken. Ondanks het feit dat de participatie onder allochtonen in Nieuwegein achterblijft bij dat van de totale Nieuwegeinse bevolking is het beeld dat uit het onderzoek naar voren komt gunstig. In vergelijking met de landelijke situatie doen de allochtonen in Nieuwegein het goed. Met name de Surinamers en Antillianen/Arubanen zijn relatief goed opgeleid en participeren relatief vaak op de arbeidsmarkt. Ook de sociaal-culturele participatie onder allochtonen in Nieuwegein is groter dan deze vorm van participatie onder allochtonen op landelijk niveau. Toch zijn ook in Nieuwegein kwetsbare groepen aan te merken. Het gaat om een kwart van de allochtonen in de gemeente, in het bijzonder Turkse en Marokkaanse vrouwen van de eerste generatie.

In opdracht van Forum inventariseerde Regioplan in zeven gemeenten de wijze waarop allochtone klantgroepen worden gedefinieerd en welke begeleiding gemeenten bieden in het kader van inburgering en reïntegratie. Op basis hiervan is een model ontwikkeld waarmee gemeenten hun eigen beleid ten aanzien van de begeleiding van allochtone klantgroepen kunnen analyseren.

In opdracht van FORUM heeft Regioplan de stand van zaken rond het gemeentelijk beleid voor allochtone ouderen geïnventariseerd in tien kleine en (middel)grote gemeenten. Er is nog weinig specifiek beleid in de gemeenten. Het beleid dat wel ontwikkeld wordt, heeft vaak een ad hoc karakter en is weinig structureel van aard. Het feit dat groep oudere allochtonen groeiende is en te maken heeft met specifieke problemen, vraagt in de nabije toekomst wel om de ontwikkeling van beleid. De gemeenten hebben hierbij vooral behoefte aan creatieve oplossingen om met weinig middelen de doelgroep zo goed mogelijk te bereiken.

Het onderzoek naar het functioneren van de Win betreft een evaluatie van de effectiviteit van deze wet. In het bijzonder is hierbij gekeken naar het bereik van nieuwkomers, de kwaliteit van de aangeboden programma?s en de voortgang van nieuwkomers tijdens het inburgeringsprogramma. Het onderzoek is in 50 gemeenten verricht, waaronder de vier grote steden. In deze gemeenten is met representanten van alle relevante instellingen gesproken. Het onderzoek is in december 2000 van start gegaan en in februari 2002 afgerond.

In opdracht van zeven organisaties heeft Regioplan Beleidsonderzoek een nader onderzoek verricht naar de kosten en de baten van de huidige Remigratiewet. Deze kosten en baten zijn berekend vanuit het gezichtspunt van de overheid en de sociale fondsen. Het onderzoek is een aanvulling op het onderzoek dat Regioplan in juni 2003 afrondde voor het NMI. Uit onze nieuwe berekeningen blijkt dat over een periode van tien jaar (2002-2011) de baten van de Remigratiewet de kosten overtreffen voor de overheid en de sociale fondsen. Over een periode van 10 jaar ontstaat een positief saldo van bijna 400 miljoen euro.

In april 2000 heeft de Tweede Kamer erop aangedrongen dat de wachtlijsten voor taalonderwijs voor oudkomers (etnische minderheden die al langer in Nederland wonen) op 1 mei 2001 weggewerkt zijn. Regioplan heeft samen met CINOP vijf metingen verricht naar de omvang van de wachtlijsten en de oorzaken ervan. Hiermee is ieder half jaar bezien in hoeverre de wachtlijsten die op 1 mei 2000 bij de ROC’s bestonden zijn weggewerkt. Deze publicaties zijn te bestellen bij het Cinop