In de bouwsector werken relatief weinig mensen met een allochtone herkomst. Gezien de grote bouwproductie en krappe arbeidsmarkt vormen Nederlanders van allochtone afkomst juist een interessante bron van werknemers. Regioplan onderzocht voor de sociale partners in de bouw hoe het komt dat weinig allochtonen in de bouwsector werken en hoe dat mogelijk kan worden verbeterd. In de eerste plaats kiezen allochtonen niet voor een opleiding in de bouw door onbekendheid of negatieve associaties met de sector. Voorts ontbreekt het bouwbedrijven dikwijls aan personeels- of diverstiteitsbeleid waardoor allochtone werkzoekenden en autochtone werkgevers elkaar niet vinden. Tot slot worden allochtonen die toch aan de slag gaan in de bouw niet altijd goed ontvangen. (Onbewuste) discriminatie speelt hierbij een rol, voornamelijk door het principe ‘onbekend maakt onbemind’. Oplossingen ter doorbreking van dit patroon moeten onder meer worden gezocht in het verbeteren van het ‘bouwimago’, het ontwikkelen van duurzaam personeels- en diversiteitsbeleid, een betere begeleiding van allochtone nieuwkomers op de bouwplaats en tot slot het coachen van leidinggevenden in het leren omgaan met een cultureel diverse bouwplaats.

Naar aanleiding van de motie-Dijsselbloem heeft Regioplan in 2007 in opdracht van het rijk onderzocht wat de mogelijkheden zijn van een lichte verificatieprocedure van de Verklaring Educatie. Het doel was om te bezien of deze verklaringen kunnen leiden tot een vrijstelling voor oudkomers van het taalgedeelte van de verplichte inburgering. Daartoe is bij ROC’s onderzocht of verklaringen structureel zijn afgegeven; of voldoende informatie op de verklaringen is opgenomen en of de inhoud en afgifte van de verklaringen zijn geadministreerd door de ROC’s. Deze componenten tezamen bepalen of een verificatieprocedure haalbaar is. Op basis van het onderzoek kondigt de minister voor Wonen, Wijken en Integratie aan dat zij de Regeling inburgering zal aanpassen (zie bijgevoegde brief aan de Tweede Kamer).

In opdracht van de gemeente Rotterdam heeft Regioplan onderzoek gedaan naar de kwaliteit en de resultaten van de inburgeringstrajecten voor analfabete en gealfabetiseerde oudkomers. Er is door de onderwijsaanbieders veel geïnvesteerd in de kwaliteit van de trajecten, met name wat betreft de docenten, de toetsing en de gebruikte methoden. De trajecten hadden een duaal karakter gericht op opvoeders. De kwantitatieve resultaten vielen echter tegen. De uitval uit de trajecten is groot (33%) en de behaalde niveaustijging van het Nederlands is beperkt. Een belangrijke oorzaak lag in de wijze van werven. Er zijn ook positieve opbrengsten. De vrouwen zijn zelfstandiger geworden en zijn doorgegaan met onderwijs of (vrijwilligers)werk.

In 2005 zijn vijftien innovatieve EQUAL-projecten van start gegaan, gericht op inburgering en arbeidsmarktintegratie van etnische minderheden. Een nationaal thematische netwerk heeft deze projecten ondersteund bij het verspreiden en de inbedding van de ontwikkelde methodieken. Regioplan was als adviseur bij dit netwerk betrokken en was auteur van de eindrapportage van het netwerk.

De Raad voor Werk en Inkomen wenst meer zicht te krijgen op de positie van hogeropgeleide allochtonen op de Nederlandse arbeidsmarkt. De Raad heeft hiertoe een onderzoek laten uitvoeren door Regioplan Beleidsonderzoek. Hogeropgeleide allochtonen nemen een veel gunstiger arbeidsmarktpositie in dan lageropgeleide allochtonen. Desondanks blijft de positie van allochtonen met een hbo- of wo-opleiding achter bij die van hogeropgeleide autochtonen. Hiermee is de etnische achtergrond nog altijd van nadelige invloed op de arbeidsmarktprestaties in Nederland. Het onderzoek geeft uitsluitsel over de belangrijkste factoren en mechanismen die hogeropgeleide allochtonen in Nederland belemmeren op weg naar een duurzame positie op de arbeidsmarkt.

Regioplan heeft in 2006 voor de tweede keer de VluchtelingenWerk integratiebarometer uitgevoerd. Centrale thema’s waren de inkomenspositie van vluchtelingen, de arbeidsmarktparticipatie en de sociale integratie. Ook is wederom de houding van de Nederlandse bevolking ten opzichte van vluchtelingen in kaart gebracht. De barometer laat zien dat vluchtelingen vooral op het gebied van werk en inkomen worden geconfronteerd met veel problemen. De sociale integratie verloopt daarentegen soepeler. In de barometer 2006 worden niet alleen de cijfers, maar vooral ook het verhaal achter de cijfers gepresenteerd. Wat betekent het om jarenlang met een minimaal inkomen te moeten rondkomen, met welke barrières worden vluchtelingen geconfronteerd bij het zoeken naar werk en hoe proberen vluchtelingen hun weg in Nederland te vinden en zich thuis te voelen, zijn onderwerpen die aan bod komen.

Op 1 januari 2007 is de aangepaste Wet inburgering in werking getreden. Inburgeraars zijn met invoering van deze wet zelf verantwoordelijk geworden voor het volgen in inburgeringscursussen en het behalen van het inburgeringsexamen. Stichting Blik op Werk wilde als beheerder van het Keurmerk Inburgeren een marktoverzicht presenteren van aanbieders van inburgeringscursussen. Vooruitlopend hierop heeft Regioplan een behoeftepeiling uitgevoerd onder de beoogde toekomstige gebruikers: inburgeraars. Het onderzoek is uitgemond in een advies over de invulling van het marktoverzicht. Inmiddels heeft Stichting Blik op Werk een website opgezet met daarin het marktoverzicht.

In opdracht van het Ministerie van SZW verrichtte Regioplan een onderzoek naar belemmeringen voor etnische minderheden op de arbeidsmarkt. Het onderzoek bestond onder andere uit een meta-evaluatie om alle relevante kennis over arbeidsmarktbelemmeringen van etnische minderheden op een rij te zetten. Daarnaast zijn good practices opgespoord en geanalyseerd. Aanvullend is een aantal kleinschalige onderzoeken verricht onder allochtone werkzoekenden, allochtone jongeren en werkgevers rondom het thema discriminatie op de arbeidsmarkt.

Van 1 oktober 2004 tot 1 oktober 2005 hebben zes gemeenten (Tilburg, Den Haag, Rotterdam, Groningen, Gouda en Samenwerkingsverband Alblasserwaard-Oost/Vijfheerenlanden) meegedaan aan een pilot om ervaring op te doen met de samenloop van inburgering en re-integratie voor het nieuwe inburgeringsstelsel. Het doel van de pilots was om binnen de huidige wettelijke kaders ervaring op te doen met het aanbieden van gecombineerde trajecten aan nieuw- en oudkomers conform de uitgangspunten van het nieuwe stelsel. Regioplan heeft de pilots geëvalueerd. Uit de evaluatie blijkt dat re-integratie en inburgering goed te combineren zijn en – mits goed ingevoerd door gemeenten – elkaar zelfs kunnen versterken.

Het project kende een grote uitval, met name tijdens of net na het voortraject. Daarom concluderen wij dat duale trajecten alleen geschikt zijn voor cliënten die slechts werknemersvaardigheden ontberen, maar verder geen grote belemmeringen hebben voor arbeidsdeelname. Veel oudkomers bleken medische en/of psycho-sociale belemmeringen te hebben. Verder bleken beschermde leerwerkplekken weliswaar lagere instroomeisen te hebben dan de reguliere, maar weinig activerend te zijn voor de deelnemers. Bijna niemand stroomde vanuit deze beschermde plekken uit naar regulier werk. Wanneer echter een deelnemer erin slaagt een leerwerkplek bij een reguliere werkgever te bemachtigen, is de kans veel groter dat uitstroom naar regulier werk slaagt.