In Amsterdam beschikt de burgemeester al jaren over de bevoegdheid om personen die overlast veroorzaken de toegang tot een specifiek deel van de stad te ontzeggen. Deze zogenaamde verwijderingsbevelen worden hoofdzakelijk uitgereikt aan notoire drugsgebruikers die veel overlast veroorzaken. Regioplan heeft de effectiviteit van dit beleid al onderzocht in een aantal overlastgebieden van Amsterdam, in termen van objectieve reductie van overlast en criminaliteit en vermindering van de subjectief ervaren overlast. De evaluatie laat zien dat dit beleid zonder meer effectief is. Deze evaluatie betreft de aanwijzing van de Plantagebuurt/Weesperbuurt als overlastgebied.

Uit dit onderzoek blijkt dat 40 procent van de ondervraagde politiefunctionarissen zich het afgelopen jaar wel eens bedreigd heeft gevoeld. De gevolgen van de bedreigingen zijn groot. Van de 75 procent van de respondenten die zich ooit bedreigd hebben gevoeld tijdens het uitoefenen van hun taak, geeft 44 procent aan dat dit gevolgen heeft gehad op het functioneren. Voor een deel is dit een positief gevolg, namelijk alerter worden in situaties. De negatieve gevolgen van de confrontatie met bedreigen zijn echter wel ingrijpend en zorgwekkend. Het vermijden van bepaalde situaties, ziekmeldingen en verzoeken tot overplaatsing zijn hiervan voorbeelden.

In het project Slachtoffer-dadergesprekken kunnen slachtoffers en daders met elkaar in contact komen om over het gebeurde te praten. Het project wordt in vijf regio’s uitgevoerd en is een initiatief van Slachtofferhulp Nederland. Het wordt gefinancierd door het Ministerie van Justitie. In de procesevaluatie heeft Regioplan de opzet en de feitelijke gang van zaken van het project onderzocht door middel van interviews met projectmedewerkers en slachtoffers en een kwantitatieve analyse. De evaluatie laat zien dat het project wordt uitgevoerd volgens de planopzet. Tegelijkertijd is bij de uitvoering ruimte voor maatwerk. Voorts blijkt dat het aantal gesprekken tussen slachtoffer en dader om uiteenlopende redenen achterblijft bij de oorspronkelijke behoefteraming. Wanneer wel een confrontatie plaatsvindt, zijn de slachtoffers overwegend positief over de voorbereiding, het verloop en het effect van het gesprek. Mede naar aanleiding van de uitkomsten van dit onderzoek pleit de minister van Justitie voor een landelijke voorziening voor dit soort projecten.

Nachtdetentie houdt in dat jongeren in de voorlopige hechtenisfase ’s avonds en ’s nachts binnen een justitiële jeugdinrichting (JJI) verblijven, maar overdag in staat worden gesteld om naar school (of een andere dagbesteding) te blijven gaan. Door middel van deze modaliteit wil men de binding, die jongeren met school hebben, behouden en voorkomen dat ze recidiveren. Inmiddels wordt nachtdetentie in twaalf arrondissementen uitgevoerd en is gebleken dat de instroom van jongeren stagneert. Regioplan heeft onderzoek gedaan naar de oorzaken van deze stagnatie. De belangrijkste oorzaak is de ruimtelijke spreiding van de JJI’s: niet in alle arrondissementen is een JJI gevestigd en in arrondissementen waar wel een JJI is gevestigd, is de opvangcapaciteit niet altijd voldoende of de afstand tot school alsnog te groot. Een aanbeveling die we op basis hiervan hebben gedaan, is het creëren van nachtdetentievoorzieningen in met name Den Haag en Utrecht, waar een omvangrijke potentiële doelgroep is. Daarnaast zijn er andere knelpunten gevonden, waarvoor we eveneens aanbevelingen hebben gedaan.

Het Hof van Justitie van de EU heeft Nederland gemaand om belemmeringen weg te nemen voor buitenlandse particuliere beveiligers en rechercheurs die werkzaamheden in Nederland willen verrichten. Nederland kent een uitgebreide vergunningwetgeving om de kwaliteit van particulier beveiligings- en recherchewerk te borgen. Belangrijke pijlers in deze wetgeving zijn de eisen die worden gesteld aan de vakbekwaamheid (de werknemers moeten een opleiding hebben gevolgd) en de betrouwbaarheid van beveiligers en rechercheurs (de werknemers mogen geen antecedenten hebben die de kwaliteit van het beveiligings- of recherchewerk in gevaar kunnen brengen). Regioplan heeft in opdracht van het ministerie van Justitie de regelgeving van zes Europese landen ten aanzien van particulier beveiligings- en recherchewerk (België, Duitsland, Frankrijk, Ierland, Polen en het Verenigd Koninkrijk) in kaart gebracht. Dit inventariserende onderzoek heeft een zeer veelkleurig beeld opgeleverd. In het ene land zijn regels ten aanzien van de betrouwbaarheid van beveiligers zeer uitgebreid maar niet streng. In een ander land zijn regels wel streng, maar laat de naleving van de regels te wensen over.

Nederland heeft tijdens de Europese top in Lissabon vastgelegd het aantal voortijdig schoolverlaters in 2010 terug te willen brengen tot de helft van het aantal in 2000. Ondanks actief beleid en een groot aantal verbeteringen in de registratie en methodieken komen we nog onvoldoende in de buurt van deze doelstelling. Mede daarom is een aanpassing van de leerplichtwet en RMC-wet in voorbereiding. Een belangrijke wijziging zal de invoering van een kwalificatieverplichting tot 18 jaar, tot het niveau van een startkwalificatie (minstens mbo 2, havo of hoger) zijn. In verband met de wijziging van de leerplichtwet onderzocht Regioplan in opdracht van het ministerie van OCW de handhaving van de huidige leerplichtwet. Enig belangrijke conclusies uit het onderzoek zijn: Ondanks verbeteringen melden scholen spijbelen en voortijdig schoolverlaten nog niet altijd volledig en tijdig aan gemeenten. Gemeenten zijn veel tijd kwijt aan administratie. De leerplichtambtenaar en de RMC-functionaris stemmen hun werk niet altijd goed op elkaar af. Een belangrijke uitkomst is dat er grote verschillen zijn op lokaal niveau. Om toezicht te houden op de grote diversiteit in handhaving lijkt aansluiting bij het Integraal Toezicht Jeugdzorg (ITJ), dat momenteel in ontwikkeling is, raadzaam.

In 2005 is de Wet cameratoezicht op openbare plaatsen aangenomen door zowel de Tweede als de Eerste Kamer. De wet is in werking getreden op 1 februari 2006. Aan de Eerste en Tweede Kamer is toegezegd dat de wet wordt geëvalueerd. De kamers zullen jaarlijks worden geïnformeerd over de ontwikkelingen inzake aard en omvang, alsmede de effectiviteit van cameratoezicht in Nederlandse gemeenten. Regioplan heeft daarom de opdracht gekregen om een vijfjarig monitoronderzoek uit te voeren. In dit onderzoeksrapport wordt verslag gedaan van de éénmeting.

In Amsterdam beschikt de burgemeester al jaren over de bevoegdheid om personen die overlast veroorzaken de toegang tot een specifiek deel van de stad te ontzeggen. Deze zogenaamde verwijderingsbevelen worden hoofdzakelijk uitgereikt aan notoire drugsgebruikers die veel overlast veroorzaken. Regioplan heeft de effectiviteit van dit beleid onderzocht, in termen van objectieve reductie van overlast en criminaliteit en vermindering van de subjectief ervaren overlast. De evaluatie laat zien dat dit beleid zonder meer effectief is. Het wetsvoorstel maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast maakt dit beleid binnenkort ook mogelijk voor andere gemeenten.

Regioplan heeft samen met Intomart onderzoek gedaan naar de factoren die burgers tevreden maken over de politie. Groepsgesprekken met burgers en agenten, een experimenteel onderzoek naar de invloed van de media op tevredenheidsoordelen van burgers en kwantitatieve analyses van de Politiemonitor Bevolking hebben geleid tot het volgende motto voor het politiewerk: actieve wederkerigheid. Het advies aan de politie: toon daadkracht en neem burgers serieus. Burgers zien zichzelf niet alleen als klant of slachtoffer, maar ook als een gelijkwaardige partner van de politie in het streven naar een leefbare buurt.

In de gemeenten Lelystad en Dronten worden ‘risicojongeren’ (veelal werkloos, zonder arbeidsmarktkwalificatie en soms met strafblad) ingezet als toezichthouder op straat, bijvoorbeeld op koopavond in het winkelcentrum. Het mes snijdt aan twee kanten, zo is de gedachte: jongeren krijgen op maatschappelijk en sociaal vlak een tweede kans en burgers voelen zich veiliger op straat. In dit jeugdpreventieproject werken de twee gemeenten nauw samen met de politie en een reïntegratiebedrijf. In opdracht van beide gemeenten heeft Regioplan de effecten van het project op de situatie van de jongeren, in kaart gebracht.