In 2005 is de Wet cameratoezicht op openbare plaatsen aangenomen door zowel de Tweede als de Eerste Kamer. De wet is in werking getreden op 1 februari 2006. Aan de Eerste en Tweede Kamer is toegezegd dat de wet wordt geëvalueerd. De kamers zullen jaarlijks worden geïnformeerd over de ontwikkelingen inzake aard en omvang, alsmede de effectiviteit van cameratoezicht in Nederlandse gemeenten. Regioplan heeft daarom de opdracht gekregen om een vijfjarig monitoronderzoek uit te voeren. In dit onderzoeksrapport wordt verslag gedaan van de éénmeting.

In Amsterdam beschikt de burgemeester al jaren over de bevoegdheid om personen die overlast veroorzaken de toegang tot een specifiek deel van de stad te ontzeggen. Deze zogenaamde verwijderingsbevelen worden hoofdzakelijk uitgereikt aan notoire drugsgebruikers die veel overlast veroorzaken. Regioplan heeft de effectiviteit van dit beleid onderzocht, in termen van objectieve reductie van overlast en criminaliteit en vermindering van de subjectief ervaren overlast. De evaluatie laat zien dat dit beleid zonder meer effectief is. Het wetsvoorstel maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast maakt dit beleid binnenkort ook mogelijk voor andere gemeenten.

Eind jaren negentig werd Amsterdam geconfronteerd met een aantal gevallen van extreem en zinloos geweld tegen onschuldige burgers. In reactie daarop werd in de Amsterdamse raad een motie aangenomen. Deze motie nodigde het college uit een plan van aanpak tegen geweld te maken. Juni 1999 verscheen de discussienota ‘Aanpak Agressie en Geweld’, waarin over een breed front verschillende acties werden aangekondigd. Inmiddels functioneert het meerjarenbeleidsprogramma aanpak agressie en geweld vijf jaar. Regioplan Beleidsonderzoek heeft in opdracht van de gemeente Amsterdam het beleidsprogramma geëvalueerd. In dit rapport wordt verslag gedaan van deze evaluatie.

Eén van de instrumenten waarmee de Rijksoverheid gemeenten wil stimuleren en faciliteren om gezamenlijke beleidsdoelen te realiseren is het projectbeleid, veelal op basis van cofinanciering. Dit beleid is niet vrij van problemen, zoals de tijdelijkheid van de subsidie, de administratieve belasting door periodieke rapportage en de noodzaak van implementatie in regulier beleid. Het tegelijkertijd bestaan van meer subsidieregelingen op hetzelfde beleidsterrein kan dergelijke problemen vergroten, met name op het terrein van de administratieve belasting en de overlap tussen regelingen. De quick scan jeugd en veiligheid heeft dit vraagstuk in kaart gebracht voor zes regelingen van het Ministerie van BZK op het terrein van jeugd en veiligheid. Gebleken is dat de gemeenten relatief weinig problemen zien. Voor hen bieden de regelingen beleidsruimte. Wel is het zo dat een korte voorbereidingsfase hen hindert in de regierol. Problemen doen zich sterker bij de uitvoerende instellingen voor. Zij worden het sterkst geconfronteerd met de rapportageverplichtingen, in verschillende formats en op verschillende tijdstippen, en met de consequenties van de tijdelijkheid van de projecten. Gepleit wordt voor een toespitsing van het projectbeleid op experimenten, terwijl een bewezen effectieve aanpak beter structureel kan worden gefinancierd.

Fietsregistratietags maken fietsen elektronisch identificeerbaar. Dit bevordert de kwaliteit van de aangifte van fietsdiefstal en een goede diefstalregistratie, voorwaarden voor helingcontrole en handhaving. Veel nieuwe fietsen zijn in de fabriek al van een registratietag voorzien. De gemeente Amsterdam heeft een proef gehouden met fietsregistatietags voor gebruikte fietsen. Regioplan heeft de proef geëvalueerd, met aandacht voor de techniek, het witwasrisico en de effecten op de kwaliteit van de aangifte.

Regioplan heeft samen met Intomart onderzoek gedaan naar de factoren die burgers tevreden maken over de politie. Groepsgesprekken met burgers en agenten, een experimenteel onderzoek naar de invloed van de media op tevredenheidsoordelen van burgers en kwantitatieve analyses van de Politiemonitor Bevolking hebben geleid tot het volgende motto voor het politiewerk: actieve wederkerigheid. Het advies aan de politie: toon daadkracht en neem burgers serieus. Burgers zien zichzelf niet alleen als klant of slachtoffer, maar ook als een gelijkwaardige partner van de politie in het streven naar een leefbare buurt.

In de gemeenten Lelystad en Dronten worden ‘risicojongeren’ (veelal werkloos, zonder arbeidsmarktkwalificatie en soms met strafblad) ingezet als toezichthouder op straat, bijvoorbeeld op koopavond in het winkelcentrum. Het mes snijdt aan twee kanten, zo is de gedachte: jongeren krijgen op maatschappelijk en sociaal vlak een tweede kans en burgers voelen zich veiliger op straat. In dit jeugdpreventieproject werken de twee gemeenten nauw samen met de politie en een reïntegratiebedrijf. In opdracht van beide gemeenten heeft Regioplan de effecten van het project op de situatie van de jongeren, in kaart gebracht.

In 2004 is de notitie Antilliaanse risicojongeren aan de Tweede Kamer aangeboden. Voor de periode 2005-2008 is 20 miljoen euro beschikbaar voor bestuurlijke arrangementen met 18 Antillianengemeenten en bovenlokale innovatieve initiatieven met name op het gebied van begeleid wonen en internaatachtige voorzieningen. Ten behoeve van de proces- en effectevaluatie van het beleid is een voorstudie uitgevoerd teneinde een goede vraagstelling en een goed onderzoeksdesign te kunnen ontwikkelen.

De gemeente Den Haag is gestart met het Actieprogramma ‘Een veilige school’. Om inzicht te krijgen in het effect van het actieprogramma heeft de gemeente besloten een enquête uit te laten voeren naar het veiligheidsgevoel in het voortgezet onderwijs. Bij wijze van nulmeting is daarom in april 2005 een eerste enquête gehouden. Deze bevraging wordt aan het einde van de projectperiode herhaald. Regioplan heeft de gemeente Den Haag ondersteund bij de nulmeting, het veldwerk van het onderzoek uitgevoerd en een terugrapportage voor de deelnemende scholen verzorgd.

Het expertisecentrum voor Jeugd, Samenleving en Opvoeding, JSO, heeft in de periode 2003-2005 een waaier aan interventies ontwikkeld voor opvoedingsondersteuning aan ouders van risicojongeren. De interventies verschillen in intensiteit van elkaar en lopen van licht (bijvoorbeeld folders en themabijeenkomsten) naar zwaar (bijvoorbeeld oudertraining en oudercursus). Regioplan heeft de interventies voorzien van een ontwikkelonderzoek. De nadruk in het onderzoek heeft gelegen op het beschrijven van het feitelijke verloop van de interventies in de pilotfase en het expliciet benoemen van mogelijkheden voor verbeteringen van de interventies (zowel vanuit de optiek van de ouders als vanuit de optiek van de trainers en ontwikkelaars van de interventies).