In 2005 is de Wet cameratoezicht op openbare plaatsen aangenomen door zowel de Tweede als de Eerste kamer. De wet is in werking getreden op 1 februari 2006. Aan de Eerste en Tweede Kamer is toegezegd dat de wet wordt geëvalueerd. De kamers zullen jaarlijks geïnformeerd worden over de ontwikkelingen inzake aard en omvang, alsmede de effectiviteit van cameratoezicht in Nederlandse gemeenten. Regioplan heeft daarom de opdracht gekregen om een vijfjarig monitoronderzoek uit te voeren. In dit onderzoeksrapport wordt verslag gedaan van de nulmeting.

Steeds vaker zijn particuliere beveiligers zichtbaar aanwezig in onze samenleving: op de receptie van kantoren, aan de deur van een discotheek, in de tram of in het voetbalstadion. De beveiliger kruist zo steeds vaker het pad van de burger. De Wet op de particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (WPBR) moet ervoor zorgen dat de burger kan rekenen op professioneel handelen van betrouwbare beveiligers. Regioplan heeft in opdracht van het Ministerie van Justitie de WPBR geëvalueerd. Bij zowel handhavende en toezichthoudende partijen – politie en het Ministerie van Justitie – als bij beveiligingsorganisaties is nagegaan of de nieuwe wet duidelijk en uitvoerbaar is. Het veld onderschrijft het belang van de WPBR. In de uitvoering echter wordt door verschillende partijen een aantal knelpunten gesignaleerd, bijvoorbeeld bij de inzet van beveiligers in het publieke domein.

Het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing (NPC) wil ondernemers stimuleren in actie te komen tegen criminaliteit tegen het bedrijfsleven. Het actieplan Veilig Ondernemen van het NPC richt zich onder andere op criminaliteit tegen de horeca. In het kader van het actieplan zijn in dit onderzoek de risicofactoren met betrekking tot vandalisme, overvallen en inbraken gericht op de horeca geïnventariseerd. De analyse moet leiden tot aanzetten voor oplossingsrichtingen voor horecaondernemers en andere partijen in de politieel-justitiële keten.

In veel gemeenten zijn in de afgelopen jaren stappen gezet om met behulp van cameratoezicht overlast en criminaliteit terug te dringen en veiligheidsgevoelens te vergroten. Tot voor kort was er nog geen compleet beeld van de manier waarop gemeenten camera’s voor het toezicht in de openbare ruimte inzetten. Regioplan Beleidsonderzoek heeft in opdracht van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) een onderzoek uitgevoerd naar cameratoezicht. Uit het onderzoek blijkt dat één op de vijf gemeenten cameratoezicht in de openbare ruimte toepast. Er is geen sprake van onzorgvuldige afwegingen bij de instelling van cameratoezicht, maar wel worden verschillende juridische vuistregels niet nageleefd. Dit geldt vooral voor de bewaartermijnen, de aanmelding bij het CBP, de regeling voor kennisneming en correcties, de beveiliging van de registratie en de levering aan derden (vooral de politie).

Dit onderzoek is gedaan om een beeld te krijgen van wat scholen in het primair onderwijs doen om een veilig schoolklimaat te waarborgen en te bevorderen. Er zijn telefonische gesprekken geweest met bijna 100 schooldirecteuren. Tijdens deze gesprekken is vooral ingegaan op de huidige situatie op de scholen, het beleid dat scholen voeren en de activiteiten die scholen ondernemen om de veiligheid op school te waarborgen.

In opdracht van de gemeente Gouda is een onderzoek verricht onder de werknemers van bedrijventerrein de Goudse Poort. Het doel was na te gaan of de werknemers zich onveilig voelen op het terrein en om oplossingen te geven hoe deze gevoelens van onveiligheid weggenomen kunnen worden.

Het onderzoek geeft een beeld van de veiligheidssituatie in het basisonderwijs en is deels een vervolg op een onderzoek naar geweld in het basisonderwijs dat Regioplan in 1999 heeft uitgevoerd. Voor het onderzoek zijn directeuren, leerkrachten, leerlingen en ouders bevraagd. Het rapport geeft informatie over de frequentie van verschillende vormen van geweld, over daders en slachtoffers, over de toe- of afname van verschillende vormen van geweld, over het veiligheidsbeleid en over de veiligheidsbeleving.

De gemeente Gouda heeft in het kader van het integraal veiligheidsbeleid een pakket van acties en maatregelen opgesteld. Het doel hiervan is het verbeteren van de objectieve en subjectieve veiligheid in Gouda. Regioplan heeft een quick scan evaluatie uitgevoerd naar het uitvoeringsprogramma van 2001/2002 van het integraal veiligheidsbeleid. Uit de quick scan blijkt dat binnen de gemeente Gouda de randvoorwaarden zijn gecreëerd om een adequaat, doeltreffend en doelmatig integraal veiligheidsbeleid uit te voeren. Er is onder meer een ketenoverleg tot stand gekomen waarbij alle partijen die betrokken zijn bij de verbetering van de veiligheid aan deelnemen.

Met het oog op het voorkomen van marginalisering van (allochtone) schoolgaande jongeren hebben de ministeries van VWS en OCW voor het schooljaar 2002-2003 een eenmalige subsidie toegekend aan (school-)internaten en internaatachtige voorzieningen. Regioplan heeft deze subsidieregeling geëvalueerd. Eind 2003 hebben vijftien internaten gebruik gemaakt van de regeling. Tien daarvan komen voort uit particuliere initiatieven uit de Turkse gemeenschap. De internaten bieden naschoolse opvang of intern verblijf en werken voor het overgrote deel met vrijwilligers. Omdat het een eenmalige subsidie betrof, zijn geen eisen gesteld aan de besteding. Wel hebben de ministeries bij de selectie van internaten als voorwaarde gesteld dat de internaten zich bezighouden met opvoedingsondersteuning en onderwijsbegeleiding. Voor de meeste internaten vormde de subsidie een substantiële aanvulling op het budget. Twee van de vijftien voorzieningen zijn met behulp van de subsidie opgezet. In de overige instellingen is de subsidie vooral besteed aan materiaal, inrichting en bevordering van deskundigheid.

Om de weerbaarheid van jonge kinderen te vergroten, is tien jaar geleden in Tilburg het Marietje Kesselsproject ontwikkeld. Het project is genoemd naar het elfjarige Tilburgse meisje dat in 1900 vermoord werd aangetroffen in een kerk. Het project bestaat uit twaalf lessen, die worden gegeven in groep 7 en 8 van de basisschool.

Kenmerkend voor het Marietje Kesselsproject is dat deze lessen worden gegeven door een gespecialiseerde preventiewerker. Een tweede kenmerk is de seksespecifieke aanpak. Jongens krijgen les van een mannelijke preventiewerker, meisjes van een vrouwelijke. In de derde plaats is de training van zowel de mentale weerbaarheid (leren om ‘nee’ te zeggen) als de fysieke weerbaarheid (technieken voor zelfverdediging) typerend voor het Marietje Kesselsproject.

De subsidiegever, het ministerie van Justitie heeft onderzoek laten verrichten naar de effecten. Het evaluatieonderzoek is uitgevoerd door Regioplan, onder leerkrachten, leerlingen, ouders en preventiewerkers. Bovendien is onderzoek gedaan onder een controlegroep van scholen die niet aan het project hebben meegedaan. De uitkomsten zijn hoopgevend: weerbaarheid is te leren.