Kernwoord: Arbeidsmarkt
Een goed werkende arbeidsmarkt is van groot belang voor de economische prestaties en ontwikkeling van regio’s, voor het leefklimaat, het welzijn en de welvaart van burgers. Gemeenten hebben een belangrijke functie gekregen in de vormgeving het arbeidsmarktbeleid en het aan werk helpen, en houden, van haar inwoners. Met name degenen die zich aan de onderkant van of buiten de arbeidsmarkt bevinden. Onze kennis van de werking van de arbeidsmarkt is gebaseerd op multidisciplinair onderzoek, omdat onderzoek vanuit één optiek geen recht doet aan de complexe (interactie)processen op deze markt.
Peer Reviews on data driven analysis and evidence-based evaluation
Within the scope of the EC-programme ‘Evaluation of Labour Market Policies and Programmes’ peer review meetings are regularly organised. In these meetings policy officers and thematic experts from EU member states participate.
‘Data driven analysis’ was the subject of a peer review in November 2012. The focus of this meeting was on the availability of statistical data from administrative and survey sources for use in policy evaluations based on secondary analysis. In the Netherlands, Statistics Netherlands (CBS) and UWV (employee insurance agency) are probably the most important providers of these kinds of data in the field of labour market and social security. Not only the availability but indeed the accessibility of such data varies widely between member states. This influences the usability of these sources for policy development.
The 2012 meeting was a continuation of a peer review in 2011 on the usefulness of evidence-based evaluation for policy development.
See also: http://www.mutual-learning-employment.net/
Bijzondere onderzoeksmethoden nader bekeken: conjunctanalyse (vignettenmethode)
In de wereld van beleidsonderzoek is conjuctanalyse (ook bekend als de vignettenmethode) wellicht nog niet zo bekend, maar dit artikel laat zien dat deze onderzoekstechniek tot waardevolle inzichten kan leiden. Om inzicht te krijgen in de wijze waarop werkgevers kiezen tussen kandidaten voor het vervullen van vacatures, hebben we dit keuzeproces gesimuleerd gebruikmakend van conjunctanalyse. Hiermee wordt het proces dicht benaderd dat werkgevers in de praktijk doorlopen bij dergelijke keuzes. Verder is bij het gebruik van deze methode het risico van sociaal wenselijk antwoordgedrag kleiner dan bij directe bevraging van respondenten. Op basis van de uitkomsten van de conjunctanalyse is het mogelijk voor een willekeurige kandidaat vast te stellen hoe aantrekkelijk hij of zij in het algemeen door werkgevers wordt gevonden, zowel zonder als met de inzet van subsidie-instrumenten zoals loonkostensubsidie. Het artikel is online te bekijken via de volgende link.
Regioplan, zwart werk en bezuinigingen
Regioplan verricht al sinds de start van het bureau onderzoek naar het verschijnsel zwart werken. Dat doen we voor opdrachtgevers in binnen en buitenland, met name de Europese Commissie.
Daarom weten ook journalisten ons met regelmaat te vinden over dit thema. Zo ook de regionale dagbladen. Zie bijgevoegd artikel waarin Piet Renooy antwoord geeft of het witten van zwart werk een oplossing biedt voor de huidige begrotingsproblemen.
Dit artikel verscheen 27 maart in verschillende regionale kranten.
Wajongers in de Metalektro
Binnen de Metalektro zijn afspraken gemaakt om een project te starten om Wajongers binnen de sector op te leiden en te begeleiden. Regioplan heeft eind 2012 de sector geadviseerd over de invulling van dit project. Voor het advies heeft Regioplan een beperkt onderzoek onder werkgevers en opleidings- en re-integratie-experts uitgevoerd. Op basis van het onderzoek en op basis van de expertise van Regioplan op dit terrein, hebben we een globaal plan van aanpak gemaakt voor het plaatsen van Wajongers in de sector. We hebben A+O Metalektro geadviseerd dit plan van aanpak in een beperkte pilot uit te voeren. Het bestuur van A+O Metalektro heeft het advies en plan van aanpak grotendeels overgenomen.
Werkgelegenheidsonderzoek Schiphol 2011
Sinds 1969 houdt Schiphol Group jaarlijks een enquête onder Schipholbedrijven om het aantal op de luchthaven werkzame personen te inventariseren. De resultaten van deze enquête geven inzicht in de aard en ontwikkeling van de werkgelegenheid op de luchthaven Schiphol, zodat trends en eventuele problemen op de arbeidsmarkt tijdig kunnen worden gesignaleerd. Voor Schiphol Group is deze enquête daarom van belang voor de ontwikkeling van beleid.
Sinds het begin van de jaren negentig voert Regioplan in opdracht van Schiphol Group jaarlijks het werkgelegenheidonderzoek uit op de luchthaven Schiphol. Ook in 2011 heeft Regioplan de werkgelegenheidsmeting uitgevoerd.
Het afgelopen jaar is voor het eerst sinds het begin van de economische crisis in 2008 de werkgelegenheid op Schiphol weer gestegen. Van oktober 2010 tot oktober 2011 nam het aantal werknemers op de luchthaven met 3,2 procent toe.
De afgelopen 20 jaar is gebleken is dat de werkgelegenheid van Schiphol zich vrijwel altijd sneller heeft ontwikkeld dan de werkgelegenheid binnen Nederland. Schiphol is dan ook een belangrijke banenmotor van de Nederlandse economie.
Inzet van zelfstandigen in ziekenhuizen
In 2009 hebben sociale partners, verenigd in de Stichting Arbeidsmarkt Ziekenhuizen (StAZ), een onderzoek laten uitvoeren naar de inzet van zelfstandigen in de ziekenhuisbranche. Gelet op recente ontwikkelingen was er behoefte aan uitgebreider onderzoek en een actuele stand van zaken. De StAZ heeft daarom door Regioplan een vervolgonderzoek laten uitvoeren naar de omvang, de oorzaken en gevolgen van de inzet van zzp’ers, commercieel gedetacheerden en leden van een maatschap in zorginhoudelijke functies op mbo/hbo-niveau. Het onderzoek dient inzicht te bieden in de beweegredenen en doelen van mensen om in het uitoefenen van een zorgberoep binnen een ziekenhuis te kiezen voor een regulier dienstverband, commerciële detachering, zzp-schap, dan wel lidmaatschap van een maatschap. Het rapport is niet openbaar.
Evaluatie convenant makelaarsfunctie, vrijwilligerswerk en maatschappelijke stage
Eind 2007 zijn in een convenant afspraken vastgelegd over de ontwikkeling
van de makelaarsfunctie ten behoeve van de maatschappelijke stage (MaS)
en de stimulering van vrijwilligerswerk.
Regioplan heeft een evaluatie uitgevoerd onder gemeenten, makelaars en stagebiedende organisaties om de voortgang van de uitvoering van de afspraken uit het convenant te monitoren.
Daartoe zijn twee metingen verricht: een nulmeting in 2009 (over de situatie in
2008) en een vervolgmeting in 2011 (over de stand van zaken in 2010).
Zowel gemeenten, makelaars als stagebiedende organisaties zijn positief over
de maatschappelijke stage als fenomeen.
Veel betrokkenen menen dat leerlingen uit het voortgezet onderwijs met de maatschappelijke stage een belangrijke ervaring opdoen.
De stagebiedende organisaties, in de regel vrijwilligersorganisaties die ook maatschappelijke stage aanbieden, omvatten (nagenoeg) alle maatschappelijke sectoren. De infrastructuur ten behoeve van maatschappelijke stage en vrijwilligerswerk lijkt in de sector zorg en hulpverlening het sterkst ontwikkeld.
In 2011 is ruim driekwart van de organisaties positief of overwegend positief over de inzet van maatschappelijke stagiairs. Ongeveer een vijfde van de responderende organisaties werkt op dit moment niet met maatschappelijke stagiairs en verwacht dat ook in de toekomst niet te gaan doen. De belangrijkste redenen die hiervoor worden aangevoerd, zijn onvoldoende mogelijkheden voor begeleiding van de leerlingen en onvoldoende geschikte taken om door hen te laten uitvoeren.
In potentie blijkt de maatschappelijke stagiair de vrijwilliger van de toekomst: zo’n achttien procent van de stagebiedende organisaties heeft in de praktijk ervaren dat een leerling als vrijwilliger actief is geworden of is gebleven bij de organisatie waar de leerling zijn of haar maatschappelijke stage heeft volbracht. Omdat veel organisaties nog steeds te maken hebben met een gering aanbod van vrijwilligers, blijft de doelstelling om de maatschappelijke stagiair te stimuleren de vrijwilliger van de toekomst te worden overeind staan. Inmiddels heeft het parlement ingestemd met het wetsvoorstel maatschappelijke stage en wordt de MaS verplicht vanaf het schooljaar 2011-2012.
Overzicht werkgelegenheid luchthaven Schiphol 2010
Voor de 20e keer heeft Regioplan de jaarlijkse werkgelegenheidsmeting op Schiphol uitgevoerd. In 2009 was er sprake van een daling in de werkgelegenheid op de luchthaven als gevolg van afgenomen vervoersstromen door de economische recessie. In 2010 is er een herstel van de werkgelegenheidsontwikkeling waargenomen.
In totaal werkten er in 2010 59.808 personen op de luchthaven Schiphol. In 2010 daalde de werkgelegenheid nog maar met 0,3 procent, een sterke verbetering ten opzichte van jaar daarvoor (- 7,7%). Het herstel van de werkgelegenheidsontwikkeling op de luchthaven Schiphol is sterker dan het herstel op landelijk niveau, waar de werkgelegenheid in 2010 daalde met 0,6%. De groei van de werkgelegenheid is vooral te zien bij de overheidsinstellingen op de luchthaven. Daarnaast is er ook een herstel in het aantal vacatures op de luchthaven waargenomen en zijn bedrijven dit jaar positiever dan voorgaande jaren over de toekomstige ontwikkeling van de werkgelegenheid op de luchthaven.
Gebleken is dat de werkgelegenheid van Schiphol zich vrijwel altijd sneller heeft ontwikkeld dan de werkgelegenheid binnen Nederland. Schiphol is dan ook een belangrijke banenmotor van de Nederlandse economie. Deze en eerdere werkgelegenheidsmetingen vindt u (ook) op de website van Schiphol Group.
Voor de onderkant van de arbeidsmarkt: een nieuw perspectief
Het kabinet doet met plannen voor de Wet Werken naar Vermogen ingrijpende voorstellen voor bezuinigingen op de participatiebudgetten en de sociale werkvoorziening. Deze plannen vragen om een nieuw perspectief op de arbeidsmarkt. Belangrijk daarbij is dat gemeenten hun nieuwe rol als regisseur invullen. Cruciaal daarbij is dat bij deze regierol ook hoort dat regelmatig van interventie wordt afgezien. Gemeenten moeten daar een rol en verantwoordelijkheid nemen waar anderen dat niet doen. Bovendien moeten gemeenten ervoor zorgen dat de juiste verbindingen tussen de nu veelal nog gescheiden domeinen van Werk & Inkomen, onderwijs en zorg tot stand komen om een zo effectief mogelijk systeem tot stand te brengen.
Hoe kiezen werkgevers?
Hoe kiezen werkgevers tussen kandidaten voor het vervullen van vacatures? Kan hun keuze worden beïnvloed door de inzet van instrumenten zoals loonkostensubsidie? Maikel Groenewoud beschrijft in dit artikel een onderzoek waarin het keuzeproces van werkgevers is gesimuleerd gebruikmakend van conjunctanalyse (ook bekend als de vignettenmethode). Werkgevers kregen via een internetenquête profielen van kandidaten voorgelegd en werden vervolgens gevraagd aan te geven welke kandidaat hun voorkeur heeft. Er is voor deze methode gekozen omdat hiermee het proces dicht wordt benaderd dat werkgevers in de praktijk doorlopen bij keuzes tussen kandidaten. Werkgevers blijken op de eerste plaats vooral belang te hechten aan opleiding en werkervaring, gevolgd door beschikbaarheid en leeftijd. Werkgevers hechten relatief weinig belang aan het uitkeringstype en de inzet van subsidie-instrumenten. Dit neemt niet weg dat de inzet van instrumenten zoals loonkostensubsidie kandidaten wel aantrekkelijker maakt in de ogen van werkgevers.
Maikel heeft dit artikel gepresenteerd tijdens de Nederlandse Arbeidsmarktdag 2011.