Om de erkenning van slachtofferschap van mensenhandel meer los te koppelen van het strafproces is gedurende 2018 en 2019 een pilot uitgevoerd. Hierbij brengt een onafhankelijke commissie een deskundigenbericht uit over de aannemelijkheid van slachtofferschap van mensenhandel.

Mensenrechten van slachtoffers van mensenhandel centraal

In Nederland is de erkenning van slachtofferschap in sterke mate verbonden met het strafproces; als geen sprake is van vervolging (en veroordeling) van de dader worden mogelijke slachtoffers niet erkend als slachtoffers. Dit kan er toe leiden dat slachtoffers geen toegang krijgen tot gespecialiseerde ondersteuning en voorzieningen. Om de bescherming van slachtoffers meer centraal te stellen is in januari 2018 een pilot gestart waarbij een onafhankelijke multidisciplinaire commissie een deskundigenbericht uitbrengt over de aannemelijkheid van slachtofferschap. Gedurende de periode januari 2018 en april 2019 hebben we de pilot gevolgd en de ervaringen en opbrengsten in kaart gebracht. Dit deden we onder andere door documentstudies, dossieronderzoek en interviews met de commissieleden en medewerkers van het Schadefonds Geweldsmisdrijven, advocaten, hulpverleningsorganisaties en de IND.

Aannemelijk maken van slachtofferschap?

De meeste aanvragen die de commissie heeft behandeld zijn afkomstig van buitenlandse slachtoffers van mensenhandel. Bij circa driekwart van de uitgebrachte adviezen kon de Commissie slachtofferschap aannemelijk maken. Door vanuit verschillende expertises naar de aanvragen te kijken en gebruik te maken van verschillende informatiebronnen heeft de commissie voldoende aanknopingspunten gevonden om slachtofferschap aannemelijk te maken. In de Commissie is veel kennis bijeengebracht over het duiden van signalen van mensenhandel bij niet-evidente casussen.

Meerwaarde van de uitgebrachte adviezen

Positieve deskundigenberichten zijn met name ingezet in het kader van verblijfsrechtelijke procedures voor buitenlandse slachtoffers van mensenhandel. Naast het inzetten van het deskundigenbericht in verblijfsrechtelijke procedures, is ook sprake van meerwaarde op immaterieel vlak, in de vorm van erkenning van hun slachtofferschap. Dit kan bijdragen aan het verwerkingsproces.

Nederlandse slachtoffers hebben nauwelijks gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een aanvraag in te dienen. Voor hen is de meerwaarde van een positief deskundigenbericht minder evident omdat rechtmatig verblijf niet in het geding is. De pilot heeft hierdoor een nauwere focus gekregen dan aanvankelijk bedoeld.

We hebben de procesevaluatie uitgevoerd in opdracht van het WODC en het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Lees meer over de aanpak en resultaten in het onderzoeksrapport. Meer informatie? Neem contact op met Jeanine.

Ouderenmishandeling komt helaas regelmatig voor onder ouderen in Nederland. Om de vaak verborgen problematiek beter te kunnen herkennen heeft het ministerie van VWS ons gevraagd instrumentarium te ontwikkelen dat bij moet dragen aan verbeterde signalering van slachtoffers. Dat is een van de maatregelen in het Programma Geweld hoort nergens thuis van de ministeries VWS en JenV en de VNG, waarvan de aanpak ‘Veilig ouder worden’ onderdeel is.

Op basis van data-analyse van de gezondheidsmonitor en de kennis en praktijkervaringen van diverse professionals hebben we zes risicoprofielen voor ouderenmishandeling opgesteld. Ieder risicoprofiel geeft een schets van typerende persoons- en achtergrondkenmerken van slachtoffers van ouderenmishandeling. De zes risicoprofielen laten zien dat slachtoffers van ouderenmishandeling op verschillende punten van elkaar verschillen. Het ministerie van VWS gaat naar aanleiding van het rapport en risicoprofielen een handzame tool ontwikkelen en verspreiden onder professionals zodat zij de risicoprofielen kunnen gebruiken in hun dagelijks werk.

Meer informatie?

Neem kennis van de risicoprofielen of het rapport of neem contact op met Katrien.

Seksuele uitbuiting, het komt voor in Amsterdam. Maar er is nog te weinig bekend over de aard en patronen ervan. Welke informatie is dan wel beschikbaar? Met welke vormen kunnen slachtoffers te maken krijgen? Voelen zij zich eigenlijk wel slachtoffer? Wat kunnen we met de veelal gefragmenteerde beelden zeggen over de aard, patronen en organisatie van seksuele uitbuiting in de Amsterdam? Wat kunnen beleidsmakers doen? We onderzochten het op verzoek van de gemeente Amsterdam.

Huiselijk geweld is een hardnekkig probleem. De relaties waarin het plaatsvindt kennen een bepaalde dynamiek die maakt dat het geweld zich steeds opnieuw herhaalt: binnen de relatie maar ook van generatie op generatie. Het geweld hangt vaak samen met problemen op allerlei leefgebieden, van financiën tot huisvesting en van opvoedingsvraagstukken tot psychiatrische problematiek.

Om ook in de meest ernstige, structurele en complexe casussen de cyclus van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld duurzaam te doorbreken, wordt momenteel in Nederland de Multidisciplinaire Aanpak (MDA++) ontwikkeld. Dit is een aanpak waarin psychosociale, medische, forensische en justitiële specialisten multidisciplinair, integraal en intersectoraal samenwerken.

Gemeente Almere heeft ons gevraagd om de ontwikkeling van MDA++ in Flevoland te monitoren. Op drie momenten brengen we in kaart hoe het proces verloopt, wat goed gaat en waar verbeterpunten liggen. Dit doen we door een evaluatiekader te verwerken in het registratiesysteem van het Veiligheidshuis.

Meer informatie?
Neem contact op met Katrien.

#MeToo kaart de rol van gender en machtsmisbruik bij seksueel geweld aan. Dezelfde mechanismen liggen ook onder huiselijk geweld, schrijft onze collega Katrien de Vaan in haar recente bijdrage aan Sociale Vraagstukken. Ze betoogt dat het nodig is om die onderliggende mechanismen te adresseren, willen we dit geweld succesvol kunnen bestrijden.

Het artikel vindt u hier.

De Global Retail Theft Barometer laat over 2015 een zeer hoog niveau van winkeldiefstal in Nederland zien. Hoger dan in vrijwel alle andere landen en ook veel hoger dan eerdere metingen van de (inmiddels beëindigde) Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven. Deze uitkomst heeft tot Kamervragen geleid.

Een methodologische beoordeling van de Global Retail Theft Barometer maakt duidelijk dat het cijfer voor Nederland gebaseerd is op een zeer klein aantal waarnemingen, die ieder op zich weinig betrouwbaar zijn. De meting is daardoor niet betrouwbaar. Er zijn evenmin andere betrouwbare bronnen met gegevens over de omvang van winkeldiefstal in Nederland.

Slachtoffers van zedenmisdrijven doen minder vaak aangifte bij de politie dan andere slachtoffers. Er zijn bovendien aanwijzingen dat de aangiftebereidheid de laatste jaren verder is afgenomen. Hoe kan dit?

Om daar meer grip op te krijgen, voerden we een verkennend onderzoek uit naar de factoren en de overwegingen die een rol spelen bij volwassen slachtoffers van zedenmisdrijven om het delict wel of niet te melden bij de politie, wel of geen aangifte te doen van het delict en de keuze om wel of geen hulp te zoeken.

In het onderzoek werden verschillende bronnen geraadpleegd. Naast de interviews met slachtoffers werkten vijftien professionals mee aan een telefonisch interview, is een beknopte internationale literatuurstudie uitgevoerd en zijn geanonimiseerde registraties van de Nationale Politie en een hulpinstantie geanalyseerd.

Meer informatie?
Neem contact op met Yannick.

Lees ook het artikel over dit onderzoek dat in de Secondant verscheen.

Dit onderzoek vond plaats in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

The victim support monitor periodically measures the experiences of victims receiving judicial victim support. The first measurement shows that victims are generally positive about the support offered by the police, the Public Prosecution Service, the Judiciary and Victim Support Netherlands. However, there are also victims who have predominantly negative experiences. In order to gain more knowledge about this group of victims, the Research and Documentation Centre (WODC) of the Dutch Ministry of Security and Justice commissioned Regioplan to conduct a secondary analysis on the data gathered in the victim support monitor. Subsequently, the results of the data analysis were confronted with practical experiences of seven employees of victim support desks and studied in depth.

The full text of the study is only available in Dutch. However, the summary is also available in English (see below).

Justitie wil graag inzicht in de tevredenheid over slachtofferondersteuning door justitiële instanties. Met de slachtoffermonitor worden de ervaringen van slachtoffers met deze instanties periodiek gemeten. Het merendeel van de slachtoffers is over het algemeen positief te spreken over de ondersteuning door de politie, het Openbaar Ministerie, de rechtspraak en Slachtofferhulp Nederland.

Toch zijn er ook slachtoffers die juist overwegend negatieve ervaringen opdeden. Hoe kan deze groep slachtoffers getypeerd worden? Om daar zicht op te krijgen, is een secundaire analyse uitgevoerd op de verzamelde data in de slachtoffermonitor (eerste meting). Vervolgens zijn de resultaten van de data-analyse nader uitgediept aan de hand van de praktijkervaringen van medewerkers van slachtofferloketten.

Meer informatie?
Neem contact op met Ger.

Dit onderzoek vond plaats in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Lees behalve onze rapportage of de samenvatting, ook het onderstaande artikel dat in het Tijdschrift voor Veiligheid verscheen.

Uit een eerdere studie van het KLPD ‘Woningovervallen ontmaskerd’ naar de modus operandi van het fenomeen woningovervallen, is gebleken dat circa één vijfde (21,5%) van de slachtoffers bejaard is, dat wil zeggen 65 jaar of ouder. Deze verkenning die Regioplan in opdracht van Politie en Wetenschap uitvoerde richt zich daarom op senioren als slachtoffer en is gebaseerd op een literatuuronderzoek, analyses van cases in het Landelijk Overvallen en Ramkraken Systeem (LORS) waarbij 573 gevallen uit de jaren 2009 t/m 2012 zijn geanalyseerd en interviews met negen slachtoffers van woningovervallen.



De onderzochte woningovervallen laten zien dat daders van woningovervallen op senioren relatief jong zijn en weinig georganiseerd te werk gaan. Niet zelden loopt een babbeltruc aan de voordeur uit tot een worsteling en het binnendringen van de woning.
Het algemene beeld dat ontstaat is dat (de mate van) verweer daarnaast voornamelijk afhankelijk is van onder andere fysieke persoonskenmerken van slachtoffers. Zoals ook uit eerder onderzoek blijkt, zijn senioren vaker geneigd verweer te plegen dan slachtoffers van woningovervallen in het algemeen (20 ten opzichte van 15%). De slachtoffers die werden geïnterviewd geven aan in een impuls te handelen. In veel van de geanalyseerde gevallen leidt geweld van de zijde van het slachtoffer tot meer geweld van de dader(s). Schreeuwen of op een andere wijze alarm slaan blijkt vaker zijn vruchten af te werpen. Daders slaan doorgaans op de vlucht.
Het gemak waarmee een woning binnen te komen is, is van belang bij de toevalskeuze van daders voor een te overvallen woning. Daarmee wordt niet bewust voor een ouder slachtoffer gekozen. Bij veel van de woningovervallen wordt aangebeld en proberen daders met geweld toegang tot de woning te krijgen.



Regioplan komt op basis van de resultaten met enkele tips voor senioren en voor slachtoffers van woningovervallen in het algemeen.