Om de kwaliteit van hun eigen curriculum te monitoren en daarnaar te kunnen handelen, hebben scholen en besturen in het funderend onderwijs informatie nodig over het uitgevoerde curriculum. Om inzicht te krijgen in de wijze waarop kwaliteitsmedewerkers binnen schoolbesturen deze informatie verzamelen en waar ze daarbij tegenaan lopen, voeren we interviews uit met kwaliteitsmedewerkers. Tijdens de interviews staan we stil bij vragen als:

• Welke informatie halen de (bovenschoolse) kwaliteitsmedewerkers precies op?
• Hoe verzamelen ze die informatie?
• Welke ondersteuning krijgen ze daarbij?
• Volstaat die ondersteuning of hebben ze wellicht behoefte aan (aanvullende) ondersteuning?

Opdrachtgever voor dit onderzoek is SLO.

Het programma Voortgezet Leren van de VO-raad biedt ondersteuning en advies aan schoolleiders en bestuurders om schoolontwikkeling op verschillende thema’s te realiseren. Regioplan voert de evaluaties uit van dit programma en voerde hiervoor in 2024-2025 een verdiepend onderzoek uit.

In dit verdiepende onderzoek is gekeken op wat voor manier bestuurders en schoolleiders werken aan schoolontwikkeling, welke bronnen en activiteiten zij hiervoor gebruiken en hoe ze hierin samenwerken. Daarnaast is de meerwaarde van Voortgezet Leren uitgevraagd in het onderzoek. Voor het onderzoek is een quickscan uitgezet onder schoolleiders en zijn interviews gehouden met schoolleiders en enkele bestuurders.

Uit het onderzoek komt naar voren dat de ondersteuningsvragen van scholen op gebied van schoolontwikkeling aansluiten bij het aanbod van Voortgezet Leren. Zij hebben vooral behoefte aan ondersteuning op thema’s als formatieve cultuur, brede vorming en burgerschap en motivatie. Een deel van deze ondersteuningsbehoefte is te halen binnen schoolbesturen zelf, afhankelijk van de interne kennis en expertise. Extern aanbod, bijvoorbeeld vanuit Voortgezet Leren, is wel noodzakelijk voor het bedienen van de overige ondersteuningsvragen. Met name als het gaat om duidelijkheid over kaders, specifieke kennis, procesbegeleiding en uitwisseling met andere scholen is behoefte aan ondersteuning buiten het schoolbestuur.

De samenwerking tussen bestuurders en schoolleiders als het gaat om schoolontwikkeling hangt af van de context, zoals de sturingsfilosofie en de organisatiestructuur. Schoolleiders ervaren veel autonomie om eigen keuzes te maken met betrekking tot schoolontwikkeling. Ook ervaren ze veel mogelijkheden om zowel intern als extern ondersteuning te vragen. Schoolleiders bleken de activiteiten van Voortgezet Leren nog niet altijd weten te vinden. Hiervoor is in het onderzoek geen duidelijke verklaring gevonden.

Op basis van het onderzoek doen we een aantal aanbevelingen aan de VO-raad:

1. Richt je in het aanbod vooral op de thema’s formatieve cultuur, burgerschap en brede vorming en motivatie van leerlingen.
2. Organiseer informatiebijeenkomsten en zorg voor voldoende informatie op de website over wettelijke kaders en begrippenkaders.
3. Overweeg om schoolleidersstages te faciliteren, waarbij schoolleiders met een vergelijkbaar profiel bij elkaar stagelopen om inspiratie op te doen.
4. Behoud de informatie over motivatie op de website en overweeg om een informatiebijeenkomst te organiseren met een expert op dit thema.

De VO-raad en Schoolinfo stimuleren door middel van de activiteiten van het programma Voortgezet Leren de ontwikkeling van toekomstgericht onderwijs in samenhang met een professionele schoolorganisatie op vo-scholen en schoolbesturen. Schoolinfo en de VO-raad hebben behoefte aan een jaarlijkse monitor van de voortgang en hebben ons gevraagd een impactmeting uit te voeren, bestaande uit een meting in de herfst van 2019 en een meting in 2020.

Enquêteonderzoek
Om de voortgang van de impactdoelstelling te meten is gebruikgemaakt van een online enquête ten behoeve van de dataverzameling. De enquête is breed uitgezet in de sector en inventariseert in welke mate op scholen gericht gewerkt wordt aan thema’s (ambities) die verbonden zijn aan het programma Voortgezet Leren. Verder is gevraagd naar de mening over het belang (urgentie) van het thema en in hoeverre het werken aan de thema’s bijdraagt aan de doelstellingen van het onderwijs op de school.

De meting geeft inzicht in de stand van zaken wat betreft de volgende onderwijsthema’s:

Meer informatie? Neem contact op met Suna Duysak.

Hoe hoog is de vrijwillige ouderbijdrage? In opdracht van het ministerie van OCW voerde Regioplan een dataonderzoek uit naar deze en andere vragen. Ons eindrapport biedt inzicht in de hoogte van de vrijwillige ouderbijdrage in het primair en voortgezet onderwijs. Ook bevat het een verkenning van mogelijke scenario’s voor het stellen van een limiet aan de vrijwillige ouderbijdrage.

Achtergrond

In juni 2021 is een motie van Kamerlid De Hoop aangenomen die de regering verzoekt een limiet te stellen aan hoge tot zeer hoge vrijwillige ouderbijdragen die sommige scholen vragen. Naar aanleiding daarvan heeft het ministerie van OCW een ‘dataonderzoek’ laten uitvoeren. Belangrijke doelen van het onderzoek waren om zicht krijgen op de kengetallen van de vrijwillige ouderbijdrage die scholen vragen en het verkennen van mogelijke scenario’s voor het stellen van een limiet aan hoge tot zeer hoge vrijwillige ouderbijdragen.

Hoogte ouderbijdrage

Via text-mining én klassiek onderzoekswerk kwamen we onder meer tot de volgende bevindingen voor het primair onderwijs:

• Ongeveer 95 procent van de basisscholen vraagt een ouderbijdrage die ligt tussen € 38,- en € 46,-.
• Bestedingsdoelen die vaak genoemd worden zijn vieringen, schoolreizen en sport- en cultuuractiviteiten.
• Op scholen met een gevraagde ouderbijdrage boven de € 500,- wordt de bijdrage naast de andere
veelgenoemde bestedingsdoelen ook vaak ingezet voor de inzet van extra personeel.
• De hoogste gemiddelde ouderbijdrage wordt gevraagd in de Randstad.

Voor het voortgezet onderwijs ligt de situatie gecompliceerder:

• Afgaande op wat de vo-scholen zelf verstaan onder de vrijwillige ouderbijdrage, ligt de gemiddelde
ouderbijdrage op ongeveer € 77,- In veel gevallen is dat zonder aanvullende kosten voor excursies, reizen en aanvullende programma’s.
• Op basis van aanvullend onderzoek zijn per schooltype en leerjaar ‘gemiddelde maximaal gevraagde
bedragen’ vastgesteld. Deze bedragen lopen op naar onderwijsniveau en liggen het hoogst in de bovenbouw. Gemiddeld over de leerjaren gaat het in de steekproef van dit onderzoek dan om € 140,- (pro/vmbo), € 213,- (havo) en € 298,- (vwo) per leerling per jaar.

Scenario’s maximering ouderbijdrage

In het kader van het onderzoek zijn ook de volgende scenario’s met voor- en nadelen beschreven:
1. Huidige situatie handhaven, geen maximering;
2. Volledig afschaffen ouderbijdrage;
3. Maximering ouderbijdrage met vast bedrag uniform over onderwijssectoren;
4. Maximering ouderbijdrage met verschillende maximumbedragen voor po en vo;
5. Inkomensafhankelijke maximumbedragen (met varianten);
6. Maximeren per activiteitensoort.

Meer weten?

Lees dan ons eindrapport.

Het project Leren verbeteren biedt ondersteuning aan afdelingen van scholen in het voortgezet onderwijs die door de Inspectie van het Onderwijs zijn beoordeeld als ‘onvoldoende’ of ‘zeer zwak’. Ook scholen die een attendering van de Inspectie van het Onderwijs hebben ontvangen (‘risicoscholen’) kunnen ondersteuning vragen bij Leren verbeteren. Voor de evaluatie van dit project (die we uitvoerden voor het ministerie van OCW) spraken we met scholen die gebruik hebben gemaakt van ondersteuning door Leren verbeteren en met enkele adviseurs die deze ondersteuning uitvoeren.

Meer informatie?
Neem contact op met Jacob.

De huidige voorwaarden waaraan het profielwerkstuk in de gemengde en theoretische leerweg van het vmbo moet voldoen laten veel ruimte voor een eigen invulling door vmbo-scholen. Vmbo-scholen maken ook gebruik maken van die ruimte: in het vmbo, maar ook binnen de leerwegen afzonderlijk, zien we een grote verscheidenheid in de manieren waarop het profielwerkstuk wordt ingevuld en de plaats die ze aan het profielwerkstuk geven