Samen met partijen uit de zorg- en strafsector maakten we een plan voor het bevorderen van deskundigheid van professionals in de zorg- en strafsector, gericht op het beter herkennen en aanpakken van gendergerelateerd geweld.

Geweld in afhankelijkheidsrelaties is een hardnekkig probleem met ingrijpende gevolgen voor slachtoffers en samenleving. De toenemende aandacht in Nederland voor geweld tegen vrouwen, intieme terreur, stalkingen en femicide onderstreept dat het gaat om een urgent veiligheidsvraagstuk dat om een onmiddellijke versterking van de aanpak vraagt.

Verschillende organisaties in de zorg- en strafsector maken scherp duidelijk dat aandacht voor gender cruciaal is voor een effectieve aanpak van geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling. Gender speelt namelijk een belangrijke rol in een ontstaan en voortduren van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Professionals hebben dan ook kennis en vaardigheden nodig om de rol van gender te kunnen herkennen in geweld(spatronen) en daar adequaat naar te handelen. Het bevorderen van deze deskundigheid is een gedeelde verantwoordelijkheid van organisaties binnen de zorg- en strafsector, waarbij de landelijke en lokale overheden een rol hebben  in het scheppen van passende randvoorwaarden.

Het plan van aanpak ‘Deskundigheidsbevordering gendergerelateerd geweld in de zorg- en strafsector’ beschrijft de stappen die op landelijk, regionaal en uitvoeringsniveau nodig zijn. Het plan is het resultaat van een actieonderzoek dat in 2025-2026 is uitgevoerd door onderzoekers van Regioplan en Centre of Expertise Veiligheid en Veerkracht in opdracht van de ministeries van Justitie en Veiligheid (JenV) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). We werkten daarbij nauw samen met een klankbordgroep van vertegenwoordigers van partijen uit de zorg- en strafsector. Hun ervaringen, knelpunten en behoeften vormen de basis van het plan.

Meer weten? Lees hier het plan van aanpak en hier de bijbehorende kamerbrief, of neem contact op met Stefanie.

Op 23 maart 2026 tekenden de VNG, betrokken ministeries en brancheorganisaties het Convenant Stevige lokale teams. Een belangrijke stap, want sterke lokale teams helpen inwoners sneller en beter, voorkomen escalatie en verminderen de druk op specialistische hulp en jeugdbescherming.

Regioplan ondersteunt gemeenten en regio’s al jaren bij het versterken van hun lokale teams. We combineren inhoudelijke expertise met een praktische aanpak en helpen teams beter om te gaan met complexe hulpvragen, zoals huiselijk geweld & kindermishandeling en regievoering bij complexe casuïstiek.

Onze kracht zit in lerend ontwikkelen: samen bepalen we wat nodig is, vertalen dit naar concrete acties en sturen bij op basis van ervaringen uit de praktijk. Daarbij sluiten we altijd aan op de lokale context én zorgen we voor regionale samenhang. Zo begeleiden we bijvoorbeeld de regio Zaanstreek-Waterland in de aansluiting van lokale teams op de regionale ontwikkeling richting Toekomstscenario. Daarbij wisselen we regionale en gemeentelijke sessies af om te zorgen voor regionale uitwisseling en samenhang, en tegelijkertijd aan te sluiten bij de lokale contexten en ontwikkelpunten van de gemeenten.

Ook bieden we gemeenten praktische tools om inzicht en grip te krijgen. Onze zelfscan Sterke lokale teams op veiligheid, het daaraan gekoppelde dashboard en verbonden verbetertrajecten helpen gemeenten om inzicht te krijgen in de actuele situatie rondom de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling en de ontwikkeling van de lokale teams daarin te monitoren. In het verlengde daarvan ondersteunen we bij planvorming en verandering. Zo ondersteunden we de afgelopen 1,5 jaar de regio Noordoost Brabant bij het opstellen van een plan van aanpak voor verbetering van de regionale aanpak van huiselijk geweld en de positie van lokale teams daarin. We hielpen ook bij het zetten van de eerste stappen: het inrichten van een ontwikkelruimte en het starten met de nieuwe werkwijze. Lees meer over dit soort trajecten in ons aanbod voor ondersteuning bij het toewerken naar het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.

Met onze ervaring, praktijkgerichte aanpak en focus op duurzame verbetering helpen we gemeenten om hun lokale teams daadwerkelijk stevig te maken.

Meer weten? Neem contact op met Stefanie de Cuba of Katrien de Vaan

Onderzoeken betekent voor mij in- en uitzoomen, en op een zorgvuldige manier ervaringen uit de praktijk verbinden met andere vormen van kennis – en daarbij ruimte laten voor onverwachte inzichten. Dat doe ik het liefst bij maatschappelijke vraagstukken waarbij meerdere perspectieven samenkomen.

Ik heb een achtergrond in ergotherapie en zorgethiek & beleid. Als onderzoeker put ik uit mijn praktijkervaring als ergotherapeut in de (revalidatie)zorg en mijn ervaring in het onderwijs als HBO-docent. Hierdoor kan ik mij goed in mensen verplaatsen en leerprocessen begeleiden. Vanuit mijn zorgethisch perspectief heb ik bij complexe vraagstukken graag aandacht voor de relationele en morele dimensie. Hoe gaan mensen bijvoorbeeld om met verantwoordelijkheid, en wat betekent ‘goed zorgen’ in een specifieke situatie?

In onderzoeken vind ik het belangrijk om verborgen perspectieven zichtbaar te maken. Dat kan gaan om recht doen aan de ervaring van een inwoner of cliënt, aan de professionele identiteit en taakopvattingen van uitvoerende professionals, of aan de impact van afwegingen en onderliggende belangen bij beleidsvraagstukken.

De aanpak van onveiligheid in relaties vraagt een stevigere rol op veiligheid van de lokale teams in gemeenten. Met deze aangepaste en volledig gedigitaliseerde zelfscan krijg je als gemeente inzicht in waar je staat ten opzichte van die toekomstige rol en waar de belangrijkste ontwikkelpunten liggen. De zelfscan is onderdeel van ons brede ondersteuningsaanbod in het begeleiden van gemeenten richting het Toekomstscenario. 

De Leidraad ‘Werken aan veiligheid.

De Leidraad voor gemeenten voor de opdrachtverstrekking aan lokale teams maakt duidelijk aan welke kwaliteitseisen de aanpak van huiselijk geweld, kindermishandeling en ontwikkelingsbedreiging van kinderen in lokale teams moet voldoen. De zelfscan is ontwikkeld om de stand van zaken op die kwaliteitseisen in kaart te brengen. We hebben deze zelfscan volledig gedigitaliseerd. Ook hebben we de vragen zo aangepast dat deze uniformiteit in antwoorden tussen gemeenten in één regio zo veel mogelijk bevorderen. De uitkomsten van de ingevulde zelfscans worden in een overzichtelijk dashboard gepresenteerd. Gemeenten kunnen daarin hun eigen score vergelijken met het gemiddelde van hun regio (als alle gemeenten in een regio deelnemen). Het dashboard kan ook gebruikt worden om rapportages uit te downloaden en de ontwikkeling in de toekomst te monitoren.

De zelfscan werkt het beste als die gebruikt wordt om het gesprek in de regio op gang te brengen en te blijven voeren over waar lokale teams staan ten opzichte van wat nodig is. Deskundige begeleiding is daarbij belangrijk om ervoor te zorgen dat iedereen vanuit een gedeeld begrip van wat nodig is een open gesprek kan voeren over de huidige stand van zaken. Die deskundige begeleiding helpt ook om concrete acties aan geïdentificeerde ontwikkelpunten te verbinden. Dergelijke begeleiding kan bijvoorbeeld gevonden worden bij het Expertteam Stevige lokale teams op veiligheid. Meer informatie over de samenstelling en de deskundigheid van dit Expertteam, vind je in onze Menukaart Toekomstscenario.

Wil je meer weten over de zelfscan en hoe je die in kunt zetten? Neem dan contact op met Katrien de Vaan.

Afgelopen maand lanceerden we onze Menukaart voor ons aanbod op het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming. Binnen de thema’s die op onze menukaart staan, bestaan er weer vele verschillende soorten vraagstukken – maar dus ook veel soorten oplossingen! Zo schreven wij eerder dit artikel over hoe je als gemeente intensieve casusregie implementeert bij de aanpak van complexe casuïstiek. Wij zien in het implementeren van intensieve casusregie zeker een boel vraagstukken waar goed over moet worden nagedacht; tegelijkertijd zien we ook een heleboel oplossingen, waar naartoe kan worden gewerkt zodra gemeenten vanuit overtuiging voor deze aanpak durven te kiezen: daar waar een wil tot regie is, is er een weg!

Lees hier het artikel over onze visie over het thema ‘regie’.

Benieuwd naar hoe wij onze kennis en visie voor jouw gemeente of organisatie kunnen inzetten? Neem dan contact op met Katrien!

Er is op dit moment veel te doen rondom het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Maar hoe het zich op landelijk en regionaal niveau ook precies zal gaan ontwikkelen: voor gemeenten zal het de komende jaren veel blijven vragen. Het staat buiten kijf dat zij zelf een grotere rol krijgen in het organiseren én bieden van passende hulp aan hun inwoners op het gebied van huiselijk geweld, kindermishandeling en ontwikkelingsbedreiging van minderjarigen. Dit brengt allerlei vraagstukken met zich mee voor uitvoerende professionals, beleidsmakers en bestuurders. Onze menukaart biedt regio’s en gemeenten een actueel overzicht van ons uitgebreide ondersteuningsaanbod rondom deze vraagstukken!

Zo biedt onze menukaart concreet aanbod over thema’s als:

• Hoe je als bestuurder knopen kunt doorhakken om het Toekomstscenario dichter bij te brengen;
• Hoe je als gemeente grip krijgt op waar je lokale team staat en wat er nog moet gebeuren;
• Hoe je omgaat met morele dilemma’s rondom de keuzes die nodig zijn.

Je vindt onze menukaart hier!

Meer weten over het aanbod op onze menukaart?

Neem dan contact op met Katrien de Vaan, Stefanie de Cuba of Niek van Ansem.

Als beleidsonderzoeker bij Regioplan ben ik werkzaam binnen het team Zorg en Veiligheid, wat goed aansluit bij mijn criminologische achtergrond. Ik hou me bezig met uiteenlopende projecten binnen dit onderwerp, maar ik vind het ook erg leuk om mijn horizon te verbreden en werk te verrichten binnen andere sociaal-maatschappelijke thema’s. Door mijn ervaring met kwantitatief en kwalitatief onderzoek te combineren streef ik ernaar om tot heldere analyses en concrete aanbevelingen te komen, en zo bij te dragen aan beleid dat werkt in de praktijk.

In opdracht voor het Expertisecentrum huiselijk geweld en kindermishandeling hebben wij de afgelopen maanden samengewerkt om kennis te verspreiden over de aanpak van stalking. We hebben een training, webinar en een sessie op de vakmiddag over de aanpak van stalking mogen geven aan een breed scala aan professionals in de regio Hart van Brabant.

In alle gesprekken die wij hebben herhalen we elke keer dat de aanpak van stalking een gemeenschappelijk opdracht is waarbij snel, sensitief en adequaat handelen van veel verschillende partijen nodig is. Goede samenwerking is dus essentieel!

Onze collega Romy van den Dungen en Philomenia Arissen werden geïnterviewd door het Expertisecentrum huiselijk geweld en kindermishandeling over het belang van het delen van kennis en de behoeftes van slachtoffers en plegers. In dit interview gaven zij de volgende belangrijke acties aan:

• Zorg voor voldoende kennis over stalking;
• Stel per organisatie een vast contactpersoon aan voor slachtoffer/pleger;
• Maak afspraken over behoud van overzicht en procesbewaking;
• Herken stalking vroegtijdig.

In de training die Romy en Philomenia geven staat de vraag ‘Wat kan je morgen anders doen?’ centraal. Want deze kleine stappen maken vaak al een grote impact! Heb je interesse in de training voor jouw organisatie? Neem dan contact op met Romy via romy.van.den.dungen@regioplan.nl

Benieuwd naar het gehele interview? Lees hier het complete interview.

Kijk hier het webinar terug, of meld je aan voor de training in de regio Hart van Brabant!

Op dit moment is er een tekort aan zorgprofessionals in Caribisch Nederland. In combinatie met de toenemende vergrijzing en de verwachte toename van de zorgvraag, zal ertoe leiden dat het tekort wellicht zal toenemen en vraagt om maatregelen die het (toekomstige) tekort aan zorgpersoneel kunnen oplossen. Regioplan gaat hiervoor, in opdracht van het ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport – directie Zorg en Jeugd Caribisch Nederland, onderzoek doen naar de huidige capaciteit en eventuele capaciteitstekorten van zorg- en welzijnsinstellingen op de BES-eilanden.

Onderzoeksactiviteiten

Het doel van het onderzoek is om op te halen wat de huidige personele capaciteit is van de zorg- en welzijnsinstellingen, de in- door- en uitstroom in de zorg en welzijnsfuncties inzichtelijk te maken. Op basis van die gegevens maken we vervolgens een inschatting van welke capaciteit nodig is voor een passend en dekkend aanbod van zorg en welzijn in 2035 op de BES-eilanden.

Voor het onderzoek voeren we allereerst een documentanalyse uit (gericht op het in beeld brengen van de huidige capaciteit in zorg en welzijn, evenals de relevantie demografische, sociale en medische ontwikkelingen op de BES-eilanden en het huidige en toekomstige beleid inzake zorg en welzijn op de eilanden) en voeren we verdiepende gesprekken met professionals in zorg en welzijn. Vervolgens vragen we zorgorganisaties om via een digitale enquête hun huidige capaciteit te rapporteren en een inschatting te maken van de huidige en toekomstige tekorten.

De resultaten van het onderzoek zullen we verwerken in een rapportage die we presenteren en bespreken met een delegatie van (zorg)organisaties van de drie eilanden.

Landelijke hervormingen zoals beoogd met het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming
en de Hervormingsagenda Jeugd gaan de komende jaren veel vragen van gemeenten.
Gemeenten krijgen een grotere rol in het organiseren én bieden van passende hulp aan hun
inwoners, waaronder jeugdigen en gezinnen. Concreet houdt dit in dat de lokale teams van
gemeenten meer verantwoordelijkheden krijgen, en zowel basale hulpvragen als hulpvragen die
meer specialisme vereisen moeten kunnen oppakken. Complexe casuïstiek is een voorbeeld van casuïstiek die meer specialisme vereist. Regie op complexe casuïstiek helpt om effectieve hulpverlening van de grond te krijgen: dat is een belangrijk inzicht uit onze onderzoeken en uit de Online Kenniskamer die wij organiseerden voor gemeenten, waarover we dit artikel schreven! 

Belang van regie op complexe casuïstiek

Bij complexe casuïstiek spelen er bij inwoners tegelijkertijd problemen op meerdere leefgebieden, zoals financiële problemen, opvoedproblematiek en psychische problematiek. Deze problemen houden doorgaans verband met elkaar. De hulpverlening is dan gebaat bij een integrale aanpak vanuit een systeemgerichte blik, die is gebaseerd op een diepgaande analyse van de problematiek. Wat we in de praktijk echter veel in complexe casussen zien gebeuren, is dat deze wijze van hulpverlening niet goed tot stand komt. Er zijn dan meerdere hulpverlenende partijen aangehaakt die allemaal actief zijn op hun eigen stukje expertise, zonder dat er (voldoende) verbinding tussen hulpverleningstrajecten wordt gelegd. Dat maakt de hulpverlening ineffectief en leidt tot veel frustraties bij zowel cliënten als hulpverleners.

Complexe casuïstiek vraagt om een stevige vorm van regie door capabele regisseurs die
weliswaar zelf slechts beperkt hulp bieden, maar die wel over hulpverleningsvaardigheden
moeten beschikken om te komen tot een effectieve aanpak. Het is aan gemeenten om deze
vorm van regie in te richten, vanuit de wettelijke verantwoordelijkheden die zij hebben op het
gebied van zorg en ondersteuning. Het inrichten van stevige regie op complexe casuïstiek kan
onderdeel zijn van een algehele herziening van het lokaal veld. Dat is iets waar actuele
ontwikkelingen momenteel om vragen, ontwikkelingen die door de VNG zijn vervat in het
Richtinggevend Kader Toegang, lokale teams en integrale dienstverlening.

Stevige regie betekent dat er iemand is – de regisseur – die vanuit een diepgaande analyse het
voortouw neemt om te komen tot integrale en systeemgerichte hulp en de verbindingen legt die
nodig zijn om tot duurzame oplossingen te komen. Stevige regie houdt in dat een regisseur het
centrale aanspreekpunt wordt voor álle betrokkenen in een casus – cliënt(en) en hulpverleners –
en de hulp coördineert vanuit een alomvattende probleemanalyse, die sámen met cliënten tot
stand is gekomen. Hulpverlening vindt dan in samenhang plaats, zorgt ervoor dat problemen in
de kern worden aangepakt en dat iedereen daar zijn verantwoordelijkheid in neemt.

Lessen uit de Online Regioplan Kenniskamer over ‘Regie op complexe casuïstiek’

In verschillende van onze onderzoeken brachten wij de werkzame elementen van regie in kaart.
Om deze kennis te delen, organiseerden we in mei 2024 een Online Kenniskamer voor
gemeenten, waarin we het met hen hadden over de mogelijkheden, succesverhalen én
knelpunten rondom regie op complexe casuïstiek. Want hoewel regie een effectief middel kan
zijn om in dit soort casuïstiek verder te komen, is het effectief inrichten ervan makkelijker gezegd
dan gedaan. Dit effectief inrichten vraagt namelijk allereerst een zeker geloof in het effect dat
met regie kan worden bereikt. Te vaak horen we echter in onze onderzoeken terug dat ‘de
mogelijkheden in het vrijwillig kader nu eenmaal beperkt zijn’. Dergelijke opvattingen zorgen
ervoor dat regie geen echte kans krijgt. Om die kansen te creëren is het cruciaal dat gemeenten zelf de regie nemen over de implementatie van regie op complexe casuïstiek. Wil je meer weten over lessen uit ons onderzoek over hoe je als gemeente regie effectief kunt implementeren? Lees dan ons artikel over de opbrengsten uit de Online Kenniskamer!

Meer weten over ons onderzoek op dit thema? Neem dan contact op met Katrien de Vaan!