Werkveld: Veiligheid en recht
Slachtofferondersteuning door de politie
In het oktobernummer van Secondant (2013) bespreken collega’s Maartje en Joost de uitkomsten van een recent onderzoek naar de slachtofferondersteuning die de politie biedt. Uit het onderzoek blijkt onder andere dat slachtoffers over het algemeen positief zijn over de wijze waarop de politie hen bejegent, maar kritisch zijn over de kerntaken (zoals het opsporen en arresteren van de verdachte(n)) van de politie.
Het artikel dat in Secondant verscheen, kunt u hieronder downloaden.
Het onderzoeksrapport vindt u hier.
Woningovervallen op senioren
Uit een eerdere studie van het KLPD ‘Woningovervallen ontmaskerd’ naar de modus operandi van het fenomeen woningovervallen, is gebleken dat circa één vijfde (21,5%) van de slachtoffers bejaard is, dat wil zeggen 65 jaar of ouder. Deze verkenning die Regioplan in opdracht van Politie en Wetenschap uitvoerde richt zich daarom op senioren als slachtoffer en is gebaseerd op een literatuuronderzoek, analyses van cases in het Landelijk Overvallen en Ramkraken Systeem (LORS) waarbij 573 gevallen uit de jaren 2009 t/m 2012 zijn geanalyseerd en interviews met negen slachtoffers van woningovervallen.
De onderzochte woningovervallen laten zien dat daders van woningovervallen op senioren relatief jong zijn en weinig georganiseerd te werk gaan. Niet zelden loopt een babbeltruc aan de voordeur uit tot een worsteling en het binnendringen van de woning.
Het algemene beeld dat ontstaat is dat (de mate van) verweer daarnaast voornamelijk afhankelijk is van onder andere fysieke persoonskenmerken van slachtoffers. Zoals ook uit eerder onderzoek blijkt, zijn senioren vaker geneigd verweer te plegen dan slachtoffers van woningovervallen in het algemeen (20 ten opzichte van 15%). De slachtoffers die werden geïnterviewd geven aan in een impuls te handelen. In veel van de geanalyseerde gevallen leidt geweld van de zijde van het slachtoffer tot meer geweld van de dader(s). Schreeuwen of op een andere wijze alarm slaan blijkt vaker zijn vruchten af te werpen. Daders slaan doorgaans op de vlucht.
Het gemak waarmee een woning binnen te komen is, is van belang bij de toevalskeuze van daders voor een te overvallen woning. Daarmee wordt niet bewust voor een ouder slachtoffer gekozen. Bij veel van de woningovervallen wordt aangebeld en proberen daders met geweld toegang tot de woning te krijgen.
Regioplan komt op basis van de resultaten met enkele tips voor senioren en voor slachtoffers van woningovervallen in het algemeen.
Het tijdelijk huisverbod: een zorgzame sanctie
Bijna vijf jaar na inwerkingtreding van de Wet tijdelijk huisverbod is de wet veelvuldig onderwerp geweest van evaluaties op lokaal en landelijk niveau. Uit dergelijke evaluaties komen vaak knelpunten naar voren met betrekking tot bijvoorbeeld gemeentelijke werkprocessen of de personele capaciteit van hulpverleningsinstellingen. Slechts beperkt geven de evaluaties zicht op juridische knelpunten in de uitvoering. In 2013 werd een inventariserend onderzoek uitgevoerd, juist op dat thema. In dit artikel komen de belangrijkste bevindingen uit die studie aan bod. Belangrijkste conclusie: er is vooral veel onduidelijkheid over de rechterlijke uitleg van (bepaalde elementen van) de wet. Knelpunten die nopen tot een wetswijziging zijn op grond van het onderzoek niet aan te wijzen.
Het artikel is hier te lezen (abonnement).
Zoekmiddelen bij urgente persoonsvermissingen
In de laatste jaren hebben vermissingen die slecht afliepen veel stof doen opwaaien. Er zijn daarop verschillende rapporten over de juridische mogelijkheden en belemmeringen bij de inzet van zoekmiddelen bij zogenoemde urgente persoonsvermissingen verschenen. Deze hebben nog niet tot een duidelijke conclusie over de eventuele aanpassing van de wet- en regelgeving geleid. Het ministerie van Veiligheid en Justitie wil meer duidelijkheid krijgen over de mogelijkheden om juridische belemmeringen voor effectief politieoptreden rondom vermiste personen weg te nemen en liet hier een onderzoek naar uitvoeren. Onderdeel van het onderzoek betrof onder andere interviews met professioneel betrokkenen (politie/OM) en (juridische) experts. Ook ervaringen met persoonsvermissingen in het buitenland zijn in het onderzoek betrokken.
Hieronder vindt u de samenvatting en de volledige tekst van het rapport.
Herhaling quickscan huisverbod en crisisopvang bij ouderenmishandeling
In 2011 voerde Regioplan in opdracht van het ministerie van VWS een quickscan uit naar het gebruik van het huisverbod en crisisopvang bij de aanpak van ouderenmishandeling. Dit onderzoek vond plaats in het kader van het Actieplan Ouderen in veilige handen. De quickscan resulteerde in een handreiking voor de toepassing van deze instrumenten bij deze vorm van huiselijk geweld. In deze nieuwe quickscan onderzochten we opnieuw het gebruik van het huisverbod en crisisopvang bij ouderenmishandeling, maar ook de bekendheid en het gebruik van de handreiking. Het rapport is niet openbaar.
Voorkomen waar mogelijk, aanpakken waar nodig
Evaluatie van het jeugdveiligheidsbeleid van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
Regioplan onderzocht of het jeugdveiligheidsbeleid van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht dusdanig is opgezet en wordt uitgevoerd, dat het effectief kan zijn. Het onderzoek laat zien dat de problematiek in de gemeente beperkt is, en de gemeente daar goed zicht op heeft. De gemeente kiest voor een preventieve aanpak van de problematiek via het CJG en het scheppen van voorzieningen en daarnaast voor – daar waar nodig – een repressieve inzet op jongerenoverlast. De gemeente laat echter kansen liggen voor een daadwerkelijk effectieve aanpak. De belangrijkste oorzaken daarvan zijn dat de netwerkstructuur van het CJG nog onvoldoende wordt benut en de domeinen zorg en veiligheid onvoldoende op elkaar zijn afgestemd.
Metamonitor Veilige Publieke Taak 2013
Met het programma Veilige Publieke Taak (VPT) stimuleert de overheid de vermindering van agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak. Het ministerie van BZK heeft in de afgelopen jaren drie keer een centraal onderzoek in de VPT-sectoren laten uitvoeren naar de omvang van agressie en geweld, de gevolgen ervan en de implementatie van maatregelen in organisaties.
In 2013 liet het ministerie van BZK, in tegenstelling tot in eerdere jaren, geen centraal enquêteonderzoek uitvoeren, maar een metamonitor. Een metamonitor gebruikt resultaten van eerdere onderzoeken om een beeld van (in dit geval) agressie en geweld te vormen. Regioplan voerde deze eerste metamonitor VPT voor het ministerie van BZK uit.
Uit het onderzoek blijkt dat metamonitoring een geschikt instrument is om gericht de ontwikkelingen in de verschillende VPT-sectoren te volgen. Een duidelijke meerwaarde van een metamonitor is de mogelijkheid om sectorale onderzoeken te betrekken die veel gerichter de sectorspecifieke omstandigheden kunnen belichten dan dat in een centrale meting mogelijk is.
De onderlinge vergelijkbaarheid van de gegevens uit de sectorale monitoren is, zoals verwacht, beperkter omdat de opzet en uitvoering van de onderzoeken per sector sterk verschillen. In deze metamonitor is er daarom voor gekozen om – in aanvulling op de sectorale monitoren – de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van TNO te gebruiken om een landelijk beeld te genereren.
Het onderzoeksrapport, met daarin de resultaten per VPT-sector, kunt u hieronder downloaden.
Evaluatie alcoholverboden in Nieuw-West
In het stadsdeel Nieuw-West zijn vier gebieden aangewezen waar een alcoholverbod van kracht is. In die gebieden is het verboden om op een openbare plaats alcoholhoudende drank te gebruiken of om aangebroken flessen, blikjes en dergelijke met alcoholhoudende drank bij zich te hebben.
Regioplan evalueerde de alcoholverboden in stadsdeel Nieuw-West. De evaluatie geeft inzicht in de huidige stand van zaken in de vier gebieden waar een alcoholverbod geldt. Tevens biedt het onderzoek aanknopingspunten om te beslissen of de bestaande alcoholverboden moeten worden beëindigd en of er nieuwe alcoholverboden nodig zijn.
In het onderzoek gebruikten we een eerder ontwikkeld uniek beslismodel waarmee relatief snel en eenvoudig een volledige afweging gemaakt kan worden over de toepassing van alcoholverboden.
Vooronderzoek oneigenlijk gebruik verblijfsregeling mensenhandel
Buitenlandse slachtoffers van mensenhandel kunnen in Nederland een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen in het kader van de verblijfsregeling mensenhandel. Met deze regeling wordt beoogd de aangifte¬drempel te verlagen en getuigen te behouden door het bieden van opvang en bescherming aan slachtoffers.
In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft Regioplan, samen met de Universiteit Leiden, een vooronderzoek uitgevoerd naar oneigenlijk gebruik van de verblijfsregeling mensenhandel.
Doel van het onderzoek is om na te gaan of het mogelijk is om oneigenlijk gebruik van de regeling te meten en inzichtelijk te maken. Onder oneigenlijk gebruik wordt daarbij verstaan: wanneer bewust op valse gronden een beroep wordt gedaan op de regeling. Gevallen waarbij een beroep wordt gedaan op de regeling op onterechte gronden, dat wil zeggen het verhaal is niet vals, maar kwalificeert niet voor een beroep op de regeling, vallen buiten dit onderzoek.
Zie ook het nieuwsbericht over de resultaten van het onderzoek
Meerwaarde integrale opvang en hulpverlening aan slachtoffers van seksueel geweld
De laatste jaren zijn verschillende initiatieven gestart om de hulp aan slachtoffers van seksueel geweld in de acute fase te verbeteren. De Centra seksueel geweld in Utrecht en Nijmegen hebben als doel het bieden van integrale hulp aan slachtoffers. Regioplan en het Verwey Jonker instituut hebben de werkwijze van deze twee centra en vier andere initiatieven onderzocht.
Het rapport is opgesteld in opdracht van de ministeries van VWS en VenJ. De conclusies van dit rapport en de reacties op dit rapport van het landelijk netwerk van CSG’s en andere betrokkenen zoals de VNG, zullen door de ministeries worden meegenomen bij de formulering van een opdracht voor een stimuleringsproject. Het stimuleringsproject heeft tot doel om de verschillende wijzen waarop de bundeling van CSG-functies succesvol kunnen zijn, landelijk te verspreiden. Daarnaast is het project bedoeld om CSG’s te helpen de gesignaleerde knelpunten op te lossen. Tot slot is het stimuleringsproject erop gericht om een betere regionale en lokale bestuurlijke inbedding te bevorderen.