Jongeren genieten van oudsher in meerdere opzichten de speciale aandacht van de politie. De politie heeft daarom een werkproces ontwikkeld waarbij jeugdgroepen in beeld worden gebracht en aangepakt met behulp van een instrument: de shortlistmethodiek. Regioplan heeft onderzocht hoe dit instrument wordt toegepast door politiekorpsen. Er bleken behoorlijke verschillen. Daarom heeft Regioplan een uniform kader ontwikkeld.

In 2005 is de Wet cameratoezicht op openbare plaatsen aangenomen door zowel de Tweede als de Eerste Kamer. De kamers zullen jaarlijks worden geïnformeerd over de ontwikkelingen inzake aard en omvang, alsmede de effectiviteit van cameratoezicht in Nederlandse gemeenten. Regioplan heeft daarom de opdracht gekregen om een vijfjarig monitoronderzoek uit te voeren. In dit onderzoeksrapport wordt verslag gedaan van de tweemeting.

Sinds februari 2004 wordt er cameratoezicht toegepast in het Wallengebied en het Nieuwendijkkwartier in Amsterdam. Sinds de invoering van de Wet cameratoezicht op openbare plaatsen in 2006 geldt de beslissing over (de continuering van) cameratoezicht voor een bepaalde duur. In Amsterdam is het gebruikelijk cameratoezichtprojecten voor twee of drie jaar toe te staan. Deze evaluatie biedt input voor de beslissing door de deelraad het cameratoezicht al dan niet te continueren.

Verwijderingsbevelen zijn een goed instrument om overlast tegen te gaan. Dit stellen onderzoekers Frank Kriek en Saskia Dekkers, die in opdracht van de gemeente Amsterdam onderzoek deden naar het gebruik van dit instrument. De bevelen blijken een essentieel onderdeel te zijn in de mix aan maatregelen om de overlast te reduceren.

Met de Monitor Veelplegers van het WODC kan de stand van zaken met betrekking tot veelplegers worden gevolgd. Met het oog op het identificeren van de meest effectieve interventies is het daarnaast nodig gegevens te verzamelen over het veelplegerbeleid in Nederland. Om de zogenoemde Beleidsmonitor Veelplegers te ontwikkelen, heeft Regioplan documenten over veelplegerbeleid in Nederland verzameld en geanalyseerd. De gebruikswaarde van het verzamelde materiaal bleek onvoldoende om uitspraken te kunnen doen over de effectiviteit van het veelplegersbeleid. De beleidsinformatie bleek hiervoor niet goed genoeg gedocumenteerd en daarmee onvoldoende ontsluitbaar. De ambitie van een Beleidsmonitor Veelplegers is op dit moment daarom te hoog gegrepen.

In Amsterdam beschikt de burgemeester al jaren over de bevoegdheid om personen die overlast veroorzaken de toegang tot een specifiek deel van de stad te ontzeggen. Deze zogenaamde verwijderingsbevelen worden hoofdzakelijk uitgereikt aan notoire drugsgebruikers die veel overlast veroorzaken. Regioplan heeft de effectiviteit van dit beleid al onderzocht in een aantal overlastgebieden van Amsterdam, in termen van objectieve reductie van overlast en criminaliteit en vermindering van de subjectief ervaren overlast. De evaluatie laat zien dat dit beleid zonder meer effectief is. Deze evaluatie betreft de aanwijzing van de Plantagebuurt/Weesperbuurt als overlastgebied.

In Amsterdam beschikt de burgemeester al jaren over de bevoegdheid om personen die overlast veroorzaken de toegang tot een specifiek deel van de stad te ontzeggen. Deze zogenaamde verwijderingsbevelen worden hoofdzakelijk uitgereikt aan notoire drugsgebruikers die veel overlast veroorzaken. Regioplan heeft de effectiviteit van dit beleid onderzocht, in termen van objectieve reductie van overlast en criminaliteit en vermindering van de subjectief ervaren overlast. De evaluatie laat zien dat dit beleid zonder meer effectief is. Het wetsvoorstel maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast maakt dit beleid binnenkort ook mogelijk voor andere gemeenten.

Het expertisecentrum voor Jeugd, Samenleving en Opvoeding, JSO, heeft in de periode 2003-2005 een waaier aan interventies ontwikkeld voor opvoedingsondersteuning aan ouders van risicojongeren. De interventies verschillen in intensiteit van elkaar en lopen van licht (bijvoorbeeld folders en themabijeenkomsten) naar zwaar (bijvoorbeeld oudertraining en oudercursus). Regioplan heeft de interventies voorzien van een ontwikkelonderzoek. De nadruk in het onderzoek heeft gelegen op het beschrijven van het feitelijke verloop van de interventies in de pilotfase en het expliciet benoemen van mogelijkheden voor verbeteringen van de interventies (zowel vanuit de optiek van de ouders als vanuit de optiek van de trainers en ontwikkelaars van de interventies).

In 2004 is de notitie Antilliaanse risicojongeren aan de Tweede Kamer aangeboden. Voor de periode 2005-2008 is 20 miljoen euro beschikbaar voor bestuurlijke arrangementen met 18 Antillianengemeenten en bovenlokale innovatieve initiatieven met name op het gebied van begeleid wonen en internaatachtige voorzieningen. Ten behoeve van de proces- en effectevaluatie van het beleid is een voorstudie uitgevoerd teneinde een goede vraagstelling en een goed onderzoeksdesign te kunnen ontwikkelen.

In de gemeenten Lelystad en Dronten worden ‘risicojongeren’ (veelal werkloos, zonder arbeidsmarktkwalificatie en soms met strafblad) ingezet als toezichthouder op straat, bijvoorbeeld op koopavond in het winkelcentrum. Het mes snijdt aan twee kanten, zo is de gedachte: jongeren krijgen op maatschappelijk en sociaal vlak een tweede kans en burgers voelen zich veiliger op straat. In dit jeugdpreventieproject werken de twee gemeenten nauw samen met de politie en een reïntegratiebedrijf. In opdracht van beide gemeenten heeft Regioplan de effecten van het project op de situatie van de jongeren, in kaart gebracht.