Het project Eutonos beoogt het aanbod allochtone kandidaten voor schoolbesturen uit te breiden. Regioplan heeft onderzocht hoe het aantal allochtonen in schoolbesturen zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld en welke belemmeringen er zijn voor allochtonen om tot een schoolbestuur of raad van toezicht toe te treden. Het onderzoek richtte zich op alle onderwijssectoren, van primair tot hoger onderwijs.

In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) voert Regioplan de Arbeidsmarktbarometer Voortgezet Onderwijs uit. Deze arbeidsmarktmonitor heeft tot doel een actueel beeld te geven van het aantal vacatures voor directiepersoneel, leraren en ondersteunend personeel in de sector. In deze rapportage presenteren we de jaarcijfers over het schooljaar 2005-2006. De resultaten van de Arbeidsmarktbarometers zijn ook te vinden op internet via de website www.onderwijsarbeidsmarktbarometer.nl.

In de projecten Plusleraar I en II is de afgelopen jaren getracht de vervanging in het primair onderwijs beter en structureler te regelen door een andere inzet van onderwijspersoneel. Regioplan Beleidsonderzoek heeft in opdracht van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt de monitor Plusleraar II uitgevoerd. Dit rapport betreft het derde en laatste deelonderzoek van deze monitor. Ook buiten het project Plusleraar worden op beperkte schaal ervaringen opgedaan met andere dan de reguliere manieren waarop vervanging wordt geregeld en gefinancierd. Dit rapport gaat over hoe de verschillende alternatieve vervangingssystematieken in de praktijk werken en wat zij opleveren.

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap peilt met de Onderwijsmeter jaarlijks de mening over het onderwijs van de Nederlandse bevolking en van ouders met kinderen in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Regioplan heeft de Onderwijsmeter 2007 uitgevoerd. Nederlanders zijn ondervraagd over het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs en het hoger onderwijs. Ouders zijn ondervraagd over het onderwijs dat hun kind volgt. Ook is hun mening gevraagd over belangrijke beleidskernpunten zoals de kwaliteit van onderwijs en leraren, maatregelen om het lerarentekort tegen te gaan en over actuele thema’s zoals onderwijstijd.

Sinds 1994 worden de Integrale Personeelstellingen Onderwijs (IPTO) uitgevoerd. Hierbij worden op persoonsniveau gegevens verzameld over alle lesgevenden in het voortgezet onderwijs, zoals de gegeven vakken. Voorheen werden de gegevens op papier verzameld. Per persoon werd door de school een formulier ingevuld. Voor IPTO 2006 zijn de gegevens ook via internet en roosterpaketten verzameld. Deze laatste methode is uitgevoerd door Regioplan. Vrijwel alle scholen werken met een roosterpakket waar alle gegeven lessen in staan. Regioplan heeft deze gegevens opgevraagd en verwerkt, zodat scholen dit niet meer zelf hoeven op te zoeken. Regioplan heeft de databestanden opgeleverd aan CFI (Centrale Financiën Instellingen – een uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW). Er is geen rapport geschreven.

In opdracht van USONA evalueerde Regioplan de Landsverordening Sociale Vormingsplicht op de Nederlandse Antillen. Deze verordening is gericht op het bieden van tweedekansonderwijs en banen- en stagecreatie voor voortijdig schoolverlaters op de Antillen. In de evaluatie is aandacht besteed aan de relevantie, effectiviteit, efficiëntie, impact en duurzaamheid van het programma. Het rapport gaat in op de bevindingen op programmaniveau en op de ervaringen met de Sociale Vormingsplicht op de afzonderlijke eilanden van de Nederlandse Antillen.

Dit betreft een onderzoek onder een kleine 100 scholen voor voortgezet onderwijs naar onderwijstijd en lesuitval. De resultaten van het onderzoek laten zien dat slechts zeer weinig scholen voor voortgezet onderwijs de wettelijk voorgeschreven minimale onderwijstijd weten te realiseren. Met name in de onderbouw wordt veel minder (bijna 20%) lesgegeven dan de norm voorschrijft.

In maart 2006 heeft de minister van onderwijs aan bijna 650 vestigingen van vmbo-scholen en scholen voor praktijkonderwijs subsidie toegekend om de praktijkgerichte leeromgeving te vernieuwen. Regioplan voert in opdracht van het ministerie een monitor uit om het verloop van de projecten te volgen. Uit de eerste meting bleek dat de vestigingen positief zijn over het effect van de regeling. Volgens de respondenten zullen de vernieuwingen een positief effect hebben op de aansluiting op het vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt en op het schoolklimaat. Van de vestigingen die hebben deelgenomen aan het onderzoek verwacht bijna twee derde de vernieuwde praktijkgerichte leeromgeving in uiterlijk in 2007 in gebruik te nemen. (In januari 2006 heeft Regioplan een korte internetpeiling gedaan naar de bekendheid van de regeling. Klik hier voor de resultaten.)

In 2004 werkten er in het basisonderwijs ongeveer 4000 mensen als onderwijsassistent. Steeds meer jongeren die de mbo-opleiding tot onderwijsassistent afronden, kiezen er echter voor om na hun opleiding een vervolgstudie aan de pabo te gaan doen. Over de kansen van onderwijsassistenten op de arbeidsmarkt en over het niveau van de doorstromers naar de pabo is veel te doen geweest. Regioplan deed onderzoek naar de ervaringen van en met deze doorstromers. Op vijf pabo’s zijn gesprekken gevoerd met alle mogelijke betrokkenen. Daarnaast is een webenquête uitgezet waaraan de helft van alle pabo’s heeft meegedaan.

De afgelopen jaren was de onderwijsarbeidsmarkt in het primair onderwijs relatief ontspannen. De verwachting is echter dat de uitstroom van vergrijsd personeel en de aantrekkende conjunctuur de komende jaren leiden tot tekorten aan onderwijspersoneel. Om in te spelen op de ontwikkelingen zijn actuele en betrouwbare gegevens nodig. De Arbeidsmarktbarometer PO, die Regioplan in opdracht van het ministerie van OCW uitvoert, levert belangrijke informatie over het ontstaan en de vervulling van vacatures in de sector. Het rapport over de de vacatureontwikkelingen in het derde kwartaal van 2006 laat zien dat de vacaturecijfers voor leraren nog niet veel verschillen met die van voorgaande jaren. Wel zijn er duidelijke regionale verschillen en is de spanning op de arbeidsmarkt in de sterk stedelijke gebieden groter dan in de rest van het land.