In opdracht van het Ministerie van ez en het Ministerie van ocenw heeft Regioplan onderzoek gedaan naar de opbrengsten en ervaringen van de stichting Axis, die een verbeterde aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt voor bèta/technici nastreeft en tussen 1998 en 2002 ongeveer 80 projecten heeft gesubsidieerd. De nagestreefde input van bedrijven is gering gebleven en het grootste deel van de projecten concentreert zich op vernieuwing van technische opleidingen in het vmbo, mbo en hbo. De meeste projecten hebben (nog) geen significante vermindering van het tekort aan bèta/technici opgeleverd, wel is er een breed gedragen vernieuwing van technische beroepsopleidingen geïnitieerd.

De centrale overheid streeft ernaar onderwijsinstellingen meer eigen verantwoordelijkheden te geven, omdat deregulering uiteindelijk aan de verbetering van de onderwijskwaliteit zou bijdragen. Ter voorbereiding op een advies van de Onderwijsraad is door middel van een onderzoek (dat in samenwerking met Research voor Beleid is uitgevoerd) nagegaan wat er uit beleidsnota’s en empirisch onderzoek aan kennis beschikbaar is over doelen en effecten van deregulering in het onderwijs.

Deze rapportage is een verslag van een inventariserende belronde onder besturen. Hen is gevraagd naar de vacaturevulling in het primair onderwijs bij de start van het schooljaar. De belronde heeft tot doel om het ministerie enig inzicht te verschaffen in de vacaturevervulling van het aankomende schooljaar. Het rapport bevat geen cijfermatige gegevens, maar geeft een indruk van de situatie op de arbeidsmarkt waaruit enkele algemene tendensen zijn af te leiden.

In het voortgezet onderwijs heeft in het schooljaar 1999-2000 een nieuwe meting plaatsgevonden van het langlopend onderzoek naar de vervulling van reguliere en vervangingsvacatures in het onderwijs. In het rapport wordt de toegenomen spanning op de arbeidsmarkt voor leraren bevestigd. Tevens wordt er onder andere ingegaan op de verschillen die zich voordoen tussen de regio’s, tussen de scholen in de grote steden en daarbuiten en tussen de verschillende onderwijstypen.

Rotterdam onderkent in het gemeentelijk onderwijsachterstandenplan dat ouders een belangrijke rol in de schoolloopbaan van hun kinderen en in de organisatie van scholen. De Dienst Stedelijk Onderwijs heeft Regioplan daarom de ouderbetrokkenheid in het primair onderwijs laten onderzoeken. Directeuren en leraren op witte scholen blijken tevreden over de betrokkenheid van ouders. Op zwarte scholen is men vaak iets minder tevreden. De scholen komen moeilijk in contact met de ouders die weinig tot geen Nederlands spreken en die zelf nauwelijks onderwijs hebben gehad. Met behulp van zogenaamde ?assistenten-ouderbetrokkenheid?, proberen zwarte scholen deze ouders actief te maken binnen de school.

Bij het kiezen van het juiste schooltype voor hun kind laat slechts vijf procent van de ouders zich leiden door de score op de Citotoets. Voor het merendeel van de ouders weegt het advies van de leerkracht zwaarder. Ondanks de toegenomen democratisering binnen het gezin is de wens van het kind niet van doorslaggevend belang bij deze belangrijke beslissing. Dit blijkt uit een quick scan die Regioplan Beleidsonderzoek heeft gehouden onder haar ouderpanel.

In een onderzoek onder ongeveer 400 directeuren in het basisonderwijs is de situatie rondom het overblijven in Nederland in kaart gebracht. Het blijkt dat op ongeveer driekwart van de basisscholen in Nederland tussen de middag kinderen overblijven. Dat varieert van een enkeling tot bijna alle kinderen. Op 6 procent van de scholen blijven helemaal geen kinderen over, en 16 procent van de scholen werkt met een continurooster. Daar blijven dus in principe alle kinderen over onder toezicht van de leerkracht. Scholen in de grote steden, in het westen van het land en van algemeen bijzondere signatuur werken relatief vaak met een continurooster.

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap denkt er over om in het primair onderwijs de verantwoordelijkheid voor het buitenonderhoud aan schoolgebouwen over te hevelen van de gemeente naar de schoolbesturen. De situatie in het primair onderwijs wijkt af van die in het voortgezet onderwijs, omdat er meer scholen zijn en omdat de scholen kleiner zijn. Daarom wilde het ministerie weten of er onder de schoolbesturen in het primair onderwijs draagvlak is voor de overheveling van de verantwoordelijkheden aangaande het buitenonderhoud. In dit rapport wordt verslag gedaan van de resultaten van dit draagvlakonderzoek. Tijdens het onderzoek zijn schriftelijke vragenlijsten gestuurd aan alle schoolbesturen in het primair onderwijs en met een aantal besturen zijn aanvullend telefonische gesprekken gevoerd.

De arbeidsmarkt voor onderwijsgevenden is jarenlang gekenmerkt geweest door een overschot aan leraren en docenten. De laatste jaren is dit overschot omgeslagen in een tekort. Scholen krijgen hun vacatures moeizaam en steeds vaker zelfs geheel niet vervuld en bij vervangingsvacatures zijn de tekorten alleen nog maar groter. Deze tekorten zijn niet gelijkmatig verspreid over alle scholen. Bepaald type scholen en bepaalde regio’s hebben meer problemen dan andere. Het ontstaan van vacatures heeft voor een groot deel te maken met de voortschrijdende vergrijzing en de toenemende mobiliteit van leraren. Leraren blijven niet meer op dezelfde school, maar wisselen zowel in de vakantie als tijdens het schooljaar van baan. Zij-instromers zijn er nog maar weinig en vormen slecht een druppel op een gloeiende plaat.

Regioplan houdt via een aantal monitoronderzoeken, in opdracht van het ministerie van OCenW, de tekortenproblematiek in het primair en voortgezet onderwijs, alsmede in de BVE-sector nauwkeurig in de gaten. Als onderdeel van die monitor beschrijft deze publicatie de situatie in het voortgezet onderwijs in het schooljaar 2000-2001.

Via de structurele meting worden jaarlijks geanonimiseerde formatie- en personeelsgegevens verzameld van de scholen in het primair en voortgezet onderwijs die deelnemen aan het Scholenpanel. Op die manier wordt achtergrondinformatie verkregen voor aanvullend onderzoek onder het Scholenpanel.