Dutch Sopemi Report. Migration Statistics and Migration Policies in the Netherlands

Sinds 2013 treedt Regioplan op als nationaal correspondent voor SOPEMI. SOPEMI is internationaal netwerk van migratie-experts die jaarlijks aan de OESO rapporteren over de actuele ontwikkelingen in migratiestatistieken en -beleid. Van 2026-2029 zal Regioplan in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid jaarlijks een rapport uitbrengen.

Regioplan ook tot 2029 nationaal correspondent voor OESO-SOPEMI

Sinds 2013 treedt Regioplan op als nationaal correspondent voor SOPEMI. SOPEMI is internationaal netwerk van migratie-experts die jaarlijks aan de OESO rapporteren over de actuele ontwikkelingen in migratiestatistieken en -beleid. Van 2026-2029 zal Regioplan in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid jaarlijks een rapport uitbrengen. Bekijk hier de laatste rapportage over 2025 of neem een kijkje op de projectpagina. 

Dutch Sopemi Report. Migration Statistics and Migration Policies in the Netherlands

Van 2023-2026 brengt Regioplan in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid jaarlijks een nationaal rapport uit met de meest recente migratiecijfers en recente ontwikkelingen in migratie- en integratiebeleid. Het nieuwste rapport is nu beschikbaar.

De nationale SOPEMI-rapporten zijn belangrijke input voor het werk van de OESO op het gebied van internationale migratie. De rapporten worden gebruikt ter voorbereiding van de jaarlijkse OESO International Migration Outlook en als referentiedocumenten over ontwikkelingen in het immigratie- en integratiebeleid, informatie over lopende beleidsdebatten en nieuwe kwesties en om trends en patronen in migratie- en integratiestatistieken te identificeren.

Een aantal bevindingen uit deze rapportage:

  • Op 1 januari 2025 woonden er 5,1 miljoen mensen met een migratieachtergrond in Nederland, 28,5% van de bevolking.
  • Tussen 2023 en 2024 daalde het aantal immigranten van ongeveer 336.000 naar ruim 316.000.
  • In 2024 emigreerden ongeveer 209.000 mensen uit Nederland.
  • In december 2023 werkten ongeveer 749.000 mensen uit andere EU-landen en het Verenigd Koninkrijk in Nederland, als werknemer of zelfstandige.
  • Tussen 2023 en 2024 daalde het aantal asielaanvragen in Nederland van ongeveer 50.000 naar 46.000.
  • In 2024 werden bijna 16.000 eerste asielaanvragen ingewilligd.
  • In 2024 studeerden ruim 131.000 buitenlandse studenten aan Nederlandse hogescholen en universiteiten; zij vormden ongeveer 17% van de totale studentenpopulatie.

Op 8 oktober is het tijd voor dé Nederlandse ArbeidsmarktDag!

  • De dag wordt afgetrapt door Monique Kremer, sinds 2015 bijzonder hoogleraar Actief Burgerschap aan de Universiteit van Amsterdam. In haar werk richt zij zich onder meer op ‘alledaagse attentheid’, onderlinge verbindingen in superdiverse wijken en bestaans(on)zekerheid in de grote stad. Naast haar hoogleraarschap is zij sinds 2020 voorzitter van de Adviesraad Migratie.
  • Op de Nederlandse ArbeidsmarktDag presenteren onderzoekers de nieuwste inzichten rond ongelijkheden op de arbeidsmarkt, arbeidsverhoudingen, de kwaliteit van werk en inclusie. Denk aan bijdragen van Maarten Keune, Wike Been, Frank Tros, Michel Smoorenburg, Lauren Harteveld en Saskia Boumans
  • We reiken de Young Talent Award uit en besteden aandacht aan 125 jaar Sociale Zekerheid!

Er zijn nog kaarten! Bestel je kaarten nu via de website!

Arbeidsdeskundigen kunnen een (nog) grotere rol spelen bij inclusief werk(geverschap)

Arbeidsdeskundigen zijn gewend om (vooral) te kijken naar de relatie tussen een individu en werk. Minder aandacht is er voor de bredere werkomgeving en de werkcultuur. Daarmee blijven er mogelijkheden onbenut om werkvloeren inclusiever te maken, de duurzaamheid van plaatsingen te vergroten en meerdere plaatsingen per werkgever te realiseren. Met meer ruimte om de bestaande rollen van beoordelaar, adviseur en coach te combineren en volgtijdelijk in te zetten, kunnen zij een nog grotere bijdrage leveren aan een inclusievere arbeidsmarkt.

In opdracht van Arbeidsdeskundig Kennis Centrum (AKC) voerde Regioplan een onderzoek uit naar welke rol arbeidsdeskundigen nu pakken in het inclusiever maken van werk en organisaties, en wat ervoor nodig is om arbeidsdeskundigen in hun bredere rol te versterken. Daaruit bleek onder andere dan arbeidsdeskundigen kunnen voortbouwen op expertise waarover zij al beschikken, maar dat er een verandering is in hun rolopvatting nodig is. Inspirerende voorbeelden, een langdurige relatie met een werkgever en een duidelijke profilering van het arbeidsdeskundig vak zijn enkele voorbeelden van zaken die bijdragen aan zo’n andere rolopvatting.

Zie de factsheet voor onze aanpak en de belangrijkste bevindingen. Of bekijk het volledige rapport voor alle kansen en handelingsperspectieven die we in beeld brachten op basis van literatuuronderzoek en gesprekken met werkgevers, arbeidsdeskundigen, werknemers en andere betrokkenen.

Van het individu naar de organisatie: de rol van arbeidsdeskundigen in het inclusief maken van werk(geverschap)

Welke rol kunnen arbeidsdeskundigen spelen in het inclusiever maken van werk en organisaties en wat kunnen het AKC, de NVvA en andere belanghebbenden doen om arbeidsdeskundigen te versterken in deze rol? Dit onderzochten we in opdracht van Arbeidsdeskundig Kennis Centrum (AKC).

Arbeidsdeskundigen leveren een belangrijke bijdrage aan duurzame arbeidsparticipatie van mensen met een arbeidsbeperking. Vaak gebeurt dat vanuit de ondersteuning van individiduele werknemers rond bijvoorbeeld belastbaarheid, passend werk of re-integratie. De expertise van arbeidsdeskundige kan echter ook breder kan worden ingezet: bij het inclusiever inrichten van werk en organisaties.

“Arbeidsdeskundigen zijn gewend om (vooral) te kijken naar de relatie tussen een individu en werk. Minder aandacht is er voor de bredere werkomgeving en de werkcultuur. Daarmee blijven er mogelijkheden onbenut om werkvloeren inclusiever te maken.”

In opdracht van Arbeidsdeskundig Kenniscentrum onderzochten we hoe arbeidsdeskundigen deze bredere rol (nog meer) kunnen vervullen, en welke rol AKC en NVvA hierin kunnen spelen. Daarmee willen we arbeidsdeskundigen versterken in hun vakmanschap.

Om het creëren van kennis te combineren met het ontwikkelen van handelingsperspectieven, hebben we een actieonderzoek ingericht. Dit richtte zich op het verbreden van de rol van arbeidsdeskundigen in het inclusiever maken van werk en organisaties. In fase 1 verzamelden we bestaande kennis via literatuurstudie en interviews met experts en stakeholders. In fase 2 haalden we ervaringen op bij werkgevers, arbeidsdeskundigen, andere uitvoerende professionals en belanghebbenden gericht op best practices en randvoorwaarden voor arbeidsdeskundigen. In fase 3 ontwikkelden we in iteratieve werksessies en een expertsessie handelingsperspectieven, gebaseerd op de inzichten uit eerdere fasen. Tot slot schreven we in fase 4 de rapportage en factsheet en bereidden we verdere disseminatie voor.

Evaluatie Regionale Inclusiedesks

In opdracht van de SER zijn wij gestart met een driejarige monitor naar de werking en effectiviteit van inclusiedesks. Deze desks ondersteunen mkb-bedrijven in de regio bij het organiseren van een diverse personeelssamenstelling en het versterken van een inclusief bedrijfsklimaat.

Met de monitor onderzoeken we hoe inclusiedesks in de praktijk functioneren, welke ondersteuning zij bieden aan werkgevers en in hoeverre deze ondersteuning aansluit bij de behoeften van ondernemers. Ook kijken we welke factoren bijdragen aan effectieve dienstverlening en waar verdere verbetering mogelijk is om de inclusiedesks uit te breiden naar andere regio’s.

Nieuwkomen in Nederland

Elk jaar komen er migranten naar Nederland, zoals vluchtelingen en arbeidsmigranten van binnen en buiten Europa. Wij onderzoeken samen met OpenEmbassy de levensgebeurtenis ‘Nieuwkomen in Nederland’. Daarbij kijken we naar de dienstverlening vanuit de overheid voor verschillende groepen nieuwkomers, ook het perspectief van nieuwkomers zelf wordt daarbij meegenomen.

We geven een overzicht van de omvang van verschillende groepen nieuwkomers in Nederland. Vervolgens bekijken we de leefdomeinen waar nieuwkomers mee te maken krijgen: Toelating in Nederland, Opvang en huisvesting, Zorg, Onderwijs en inburgering en Participatie, waarbij we onderscheid maken in arbeidsparticipatie, vrijwilligerswerk en andere vormen van meedoen. Per leefdomein brengen we in kaart welke stappen de groepen in hun eerste jaren doorlopen en welke instanties daarbij betrokken zijn, welke ervaringen deze groepen rapporteren in beschikbaar onderzoek en welke publieke dienstverlening deze groepen krijgen en wat ervaringen met en behoeften rondom deze dienstverlening zijn.

De uitkomsten van dit onderzoek geven aanknopingspunten voor mogelijke aanpassingen in wet- en regelgeving, beleid en/of de dienstverlening.
Het onderzoek voeren we uit in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en ICTU.

De toelatingsplicht voor uitleners: Aantal te verwachten aanvragen

Vanaf 1 januari 2027 krijgen ondernemingen die arbeidskrachten ter beschikking stellen te maken met de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta). Met deze wet komt er een toelatingsstelsel voor uitleners. Dit moet misstanden op de uitleenmarkt tegengaan en bijdragen aan een eerlijker speelveld.

In opdracht van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voerden we een onderzoek uit naar het verwachte aantal aanvragen voor toelating of ontheffing. We schatten dat tussen de 16.900 en 21.400 uitleners een toelating gaan aanvragen. Daarmee ligt het verwachte aantal aanvragen hoger dan de schatting uit 2023.

De toename hangt waarschijnlijk samen met de grotere bekendheid van het stelsel en het feit dat de invoering dichterbij komt. Uitleners noemen de waarborgsom en mogelijkheid dat zij onder een uitzondering vallen als belangrijkste factoren in de afweging om al dan niet een aanvraag te doen. Tegelijkertijd blijft er onzekerheid. Ongeveer 20 procent van de uitleners weet nog niet of zij toelating of ontheffing zullen aanvragen.

Meer weten? Lees hier het hele rapport of neem contact op met Rosanne Schaap.

Toelatingsplicht voor uitleners: meer aanvragen verwacht dan van tevoren gedacht

Om misstanden op de uitleenmarkt tegen te gaan, komt er een toelatingsplicht voor uitleners. Deze verplichting is onderdeel van de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta). Vanaf 1 januari 2027 mogen ondernemingen alleen nog arbeidskrachten uitlenen als zij officieel zijn toegelaten tot de uitleenmarkt. Inleners mogen dan alleen nog inlenen via toegelaten uitleners.

In opdracht van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voerden we een herhaalonderzoek uit naar het verwachte aantal aanvragen voor toelating of ontheffing. We schatten dat tussen de 16.900 en 21.400 uitleners een toelating gaan aanvragen. Daarmee ligt het verwachte aantal aanvragen hoger dan de schatting uit 2023. Tegelijkertijd zijn nog niet alle ondernemingen eruit of ze een toelating gaan aanvragen. Zo is 31 procent van de uitleners niet op de hoogte van de toelatingsplicht en geeft 17 procent aan dat ze wel eens van hebben gehoord, maar niet weten wat de actuele ontwikkelingen zijn. Daarnaast weet 20 procent van de uitleners nog niet of zij toelating of ontheffing zullen aanvragen.

Een belangrijke factor in de overweging om wel of geen toelating aan te vragen is de waarborgsom. Bij een eerste toelating moeten uitleners een bedrag van €100.000 voldoen.

Meer weten? Lees hier het hele rapport of neem contact op met Rosanne Schaap.